Bàn giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông cơ sở

Ngày 9/3 tại Quảng Trị, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia tổ chức hội nghị tập huấn bàn giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông cơ sở trong mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam dự và chỉ đạo hội nghị.

Hội nghị có sự tham gia của các chuyên gia đến từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và lãnh đạo, cán bộ quản lý khuyến nông, khuyến nông cộng đồng, đại diện hợp tác xã, doanh nghiệp đến từ các tỉnh Quảng Ninh, Phú Thọ, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị và TP Huế.

Trong bối cảnh thực hiện sắp xếp bộ máy chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp, việc củng cố và tăng cường lực lượng cho hệ thống khuyến nông cũng như các lực lượng tham gia hoạt động khuyến nông ở địa phương được xác định là nhiệm vụ cấp bách. Theo mô hình mới, hoạt động khuyến nông xã được đặt trong trung tâm dịch vụ sự nghiệp công cấp xã và chịu sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo xã. 

Sự thay đổi đột phá này nhằm đưa hoạt động khuyến nông trở thành nhiệm vụ thường xuyên, thiết yếu của chính quyền cơ sở. Điểm nhấn của mô hình mới là yêu cầu mọi hoạt động khuyến nông phải bám địa bàn, bám hộ, bám tổ nhóm sản xuất; hỗ trợ trực tiếp người dân trong phát triển sản xuất, chuyển đổi sinh kế, tiếp cận thị trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. 

Việc sắp xếp hệ thống khuyến nông tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, với sự gắn kết chặt chẽ giữa cấp tỉnh và cấp xã thông qua các đơn vị sự nghiệp tại cơ sở chính là chìa khóa để thúc đẩy nông nghiệp bền vững, góp phần phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân…

Đến năm 2025, cả nước đã thành lập được 5.187 tổ khuyến nông cộng đồng với 47.493 thành viên. Tổ khuyến nông cộng đồng trực tiếp “cầm tay chỉ việc” trong tổ chức sản xuất theo chuỗi, hướng dẫn nông dân ghi chép, tuân thủ quy trình, tiếp cận tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng thương hiệu, liên kết doanh nghiệp tiêu thụ. 

Tuy nhiên, hệ thống khuyến nông cơ sở cũng đang có nhiều tồn tại cần được tháo gỡ. Theo chị Hoàng Thị Huyền Trang, cán bộ khuyến nông thuộc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Triệu Bình (Quảng Trị), nhiệm vụ khuyến nông rất ít trong công tác của trung tâm dịch vụ sự nghiệp công cấp xã. “Cán bộ khuyến nông phải làm nhiều việc về thể thao, văn hóa, thu phí chợ… nên khó có thể nâng tầm chuyên môn sâu của khuyến nông”, chị Trang cho biết.

Cũng băn khoăn với nhiệm vụ khuyến nông cơ sở, anh Trần Xuân Niệm, khuyến nông cơ sở xã Gio Linh (Quảng Trị) cho hay, hiện địa bàn xã rộng nhưng nhân lực không có nên rất khó hoạt động công tác khuyến nông theo đúng công việc chuyên môn. “Sắp tới, đến 31/5 sẽ kết thúc hỗ trợ khuyến nông cơ sở nên chúng tôi đang lo sẽ gặp khó khăn hơn”, anh Niệm bộc bạch.

Việc một số địa phương chưa bố trí đủ nguồn nhân lực cho khuyến nông cũng là hạn chế lớn và nhiệm vụ khuyến nông không thể phát huy được. Theo ông Nguyễn Hữu Ngọc, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh, hiện biên chế của đơn vị chỉ có 38 người, trong khi đó địa bàn rộng nên rất khó cho hoạt động khuyến nông. “Công tác khuyến nông tại các trung tâm dịch vụ sự nghiệp công cấp xã hạn chế về cả con người và chuyên môn sâu. Vì vậy cần phải có hệ thống khuyến nông từ tỉnh đến xã và khuyến nông cộng đồng”, ông Ngọc nhìn nhận.

Tại hội nghị, một số đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức mạng lưới khuyến nông cơ sở trong điều kiện kiện toàn đơn vị hành chính; kinh nghiệm từ các địa phương trong xây dựng mô hình khuyến nông hiệu quả; củng cố hệ thống khuyến nông viên, cộng tác viên theo mô hình mới; chuyển đổi số, đào tạo trực tuyến, khuyến nông theo chuỗi giá trị. 

Lắng nghe các ý kiến từ cơ sở, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam khẳng định, khuyến nông trong kỷ nguyên mới được định vị với sáu vai trò trọng tâm là cầu nối kinh tế – thị trường, cầu nối chính sách, cầu nối giảm nghèo bền vững, cầu nối cộng đồng, cầu nối môi trường sinh thái, cầu nối khuyến nông số. Với định hướng này, khuyến nông phải là lực lượng dẫn dắt nông dân xây dựng mô hình sản xuất mới, thích ứng với yêu cầu hội nhập sâu, cạnh tranh cao và tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường trong nước, quốc tế. 

Thứ trưởng Trần Thanh Nam yêu cầu các địa phương nhanh chóng đẩy mạnh kiện toàn hệ thống khuyến nông cơ sở, đưa ra được mục tiêu và định hướng rõ ràng để khuyến nông cơ sở chuyển mình, đảm nhận tốt vai trò là lực lượng then chốt thúc đẩy nông nghiệp bền vững, góp phần phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân.

“Với định hướng này, khuyến nông không chỉ là người truyền đạt kỹ thuật mà trở thành lực lượng dẫn dắt nông dân xây dựng mô hình sản xuất mới, thích ứng với yêu cầu hội nhập sâu, cạnh tranh cao và tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường trong nước, quốc tế”, Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhấn mạnh.