Khánh Hòa phát triển sản phẩm dê, cừu đạt tiêu chuẩn Halal

Biến bất lợi thành thế mạnh

Ngày 29/5 vừa qua, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành đề án phát triển sản phẩm dê, cừu thành sản phẩm Halal đến năm 2030. Bước đi chiến lược này mở ra cơ hội đưa ngành chăn nuôi đặc thù của địa phương vươn tầm quốc tế.

Khánh Hòa có địa hình chủ yếu là đồi núi, đồi gò thấp và bán sơn địa phân bố rộng tại khu vực miền núi. Khí hậu địa phương có mùa khô kéo dài, nền nhiệt cao và lượng mưa phân bổ không đồng đều khiến hoạt động trồng trọt gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, điều kiện khô hạn này lại là lợi thế lớn để phát triển đàn gia súc chịu hạn như dê và cừu nhờ thảm thực vật tự nhiên có nhiều loại cây bụi phù hợp làm thức ăn.

Về nguồn giống, đàn cừu Phan Rang và dê Bách Thảo là hai giống bản địa chủ lực, thích nghi tốt với điều kiện khô hạn, kháng bệnh cao và chất lượng thịt thơm ngon. Thịt cừu Phan Rang đã được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý, còn sản phẩm “Dê Ninh Thuận” được Cục Sở hữu trí tuệ cấp nhãn hiệu chứng nhận từ năm 2017. Hiện nay, Công ty TNHH Nhật Thành Food là đơn vị được cấp quyền sử dụng nhãn hiệu này với các sản phẩm chế biến đa dạng như sườn dê kiểu Pháp, thăn dê chữ T, đùi dê không xương… đạt tiêu chuẩn an toàn và hướng đến xuất khẩu.

Dựa trên lợi thế đó, ngành chăn nuôi dê và cừu tại Khánh Hòa đã hình thành quy mô lớn. Theo số liệu thống kê đến cuối năm 2023, tổng đàn cừu có gần 88.203 con, chiếm trên 86% tổng đàn cừu cả nước. Đàn dê của tỉnh đạt 144.836 con, chiếm 5,2% (xếp thứ 6 cả nước).

Tới cuối năm 2024, tỉnh duy trì tổng đàn dê, cừu xấp xỉ 220.000 con, sản lượng thịt khoảng 4.000 tấn, đóng góp lớn vào kinh tế nông thôn. Tiềm năng này tạo lợi thế để địa phương hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, phục vụ sản xuất hàng hóa quy mô lớn hướng đến thị trường xuất khẩu.

Mặc dù có thế mạnh, ngành chăn nuôi dê, cừu địa phương vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Phương thức chăn nuôi chủ yếu là chăn thả tự nhiên quy mô hộ gia đình, mang tính manh mún và dựa vào kinh nghiệm. Việc thiếu kiểm soát khâu con giống dẫn đến tình trạng cận huyết, làm suy giảm năng suất và chất lượng thịt.

Bên cạnh đó, hệ thống giết mổ và chế biến sâu còn thiếu đồng bộ, chủ yếu là cơ sở nhỏ lẻ chưa đáp ứng vệ sinh thú y. Do đó, việc chuyển dịch sang mô hình chăn nuôi chuyên nghiệp, áp dụng quy trình an toàn sinh học theo hướng Halal quốc tế là yêu cầu cấp thiết.

Hướng tới thị trường toàn cầu

Để hiện thực hóa đề án, tỉnh Khánh Hòa định hướng chuyển đổi phương thức chăn nuôi sang tập trung, áp dụng nghiêm ngặt an toàn sinh học, tăng tỷ trọng các trang trại quy mô vừa và lớn, đồng thời tổ chức lại chăn nuôi nhỏ lẻ theo mô hình chuyên nghiệp, có kiểm soát và thân thiện với môi trường.

Theo lộ trình, giai đoạn 2026 – 2027, tỉnh phát triển ít nhất 5 vùng chăn nuôi dê, cừu tại các xã Phước Hà, Phước Dinh, Bác Ái, Anh Dũng, Cam An và giai đoạn 2028 – 2030 mở rộng thêm ít nhất 9 vùng tại các xã Xuân Hải, Công Hải, Mỹ Sơn, Ninh Hải, Thuận Nam, Bắc Khánh Vĩnh, Tây Khánh Vĩnh, Vĩnh Hải, Phước Hữu.

Các mô hình liên kết tại đây sẽ áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến theo VietGAP, HACCP, đưa giống chất lượng cao vào sản xuất, xây dựng vùng thức ăn xanh và ứng dụng khoa học kỹ thuật để xử lý chất thải tuần hoàn, hướng tới chứng nhận Halal từ các tổ chức quốc tế uy tín.

Song song với phát triển vùng nuôi, tỉnh tiến hành rà soát quy hoạch các khu giết mổ tập trung và xúc tiến kêu gọi đầu tư xây dựng nhà máy chế biến thịt dê, cừu có công suất từ 200 – 300 con/ngày. Các cơ sở phải bảo đảm các quy chuẩn vệ sinh thú y, đáp ứng nghiêm ngặt quy định khoảng cách tối thiểu 500m đối với khu dân cư, trường học, bệnh viện, quốc lộ, nguồn nước và cách ít nhất 1km đối với trại chăn nuôi hay các nguồn gây ô nhiễm.

Quy trình vận hành sẽ đặt dưới sự giám sát của các tổ chức chứng nhận Halal được cấp phép tại Việt Nam, đồng thời tỉnh chủ động nghiên cứu cơ chế phối hợp, công nhận lẫn nhau với các tổ chức quốc tế uy tín như JAKIM (Malaysia), MUIS (Singapore) để nâng cao giá trị xuất khẩu.

Đối với việc quản lý chuỗi giá trị, Khánh Hòa tập trung lựa chọn các doanh nghiệp đủ tiềm lực như Công ty chăn nuôi Nhân Thuận Phát, Công ty TNHH Sản xuất Chế biến thực phẩm Quy Nhơn hay Công ty cổ phần Thức ăn chăn nuôi Khatoco làm hạt nhân liên kết.

Doanh nghiệp sẽ ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với các hợp tác xã và hộ chăn nuôi quy mô từ 1.000 – 1.500 con đạt chuẩn VietGAP, HACCP. Hệ thống quản lý sẽ ứng dụng công nghệ số, gắn mã QR cho từng lô hàng để truy xuất nguồn gốc minh bạch, đồng thời phát triển mô hình liên kết “bốn nhà” khép kín nhằm giảm thiểu rủi ro thị trường cho người dân.

Công tác phát triển thương hiệu và xúc tiến thương mại quốc tế được xác định là mũi nhọn để thâm nhập sâu thị trường toàn cầu. Tỉnh sẽ phối hợp với các cơ quan ngoại giao, hệ thống thương vụ Việt Nam tại các nước vùng Hồi giáo như Malaysia, Indonesia, UAE triển khai hoạt động xúc tiến thương mại, tìm kiếm đối tác phân phối và đàm phán mở rộng thị trường, tiếp cận những thị trường tiêu dùng tiềm năng, nơi có nhu cầu nhập khẩu lớn, yêu cầu cao về chất lượng và chứng nhận.

Cùng với các hoạt động xúc tiến thương mại trực tiếp, Khánh Hòa sẽ đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá sản phẩm Halal, tham gia sàn thương mại điện tử và khai thác hiệu quả các nền tảng mạng xã hội, mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng quốc tế, hỗ trợ hoạt động truy xuất nguồn gốc, công bố chứng nhận Halal và xây dựng thương hiệu “Dê – cừu Halal Khánh Hòa” chuyên nghiệp, hiện đại và hiệu quả.