Gia Lai tăng tốc chuyển đổi cây trồng

Mạnh dạn chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả

Những năm gần đây, phong trào chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả trên địa bàn tỉnh Gia Lai diễn ra khá sôi động. Từ chỗ quen với tập quán canh tác cũ, nhiều hộ dân đã mạnh dạn thay đổi tư duy, lựa chọn các cây trồng có giá trị kinh tế cao, phù hợp điều kiện thổ nhưỡng và nguồn nước. Không chỉ nâng cao thu nhập, việc chuyển đổi còn góp phần hình thành những vùng sản xuất hàng hóa, tạo động lực phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Từng nhiều năm canh tác mì, bắp, lúa rẫy trên vùng đất thiếu nước, cuộc sống luôn chật vật mỗi mùa giáp hạt, anh Đinh Vun (làng Keo, xã Ayun) đã mạnh dạn chọn hướng đi khác. Từ khi công trình thủy lợi Plei Keo đưa nước về đồng ruộng, anh nhận ra cơ hội để chuyển đổi cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất trên mảnh đất cằn cỗi của quê mình.

Năm 2019, anh dồn hết vốn liếng trồng 600 cây cà phê, bắt đầu hành trình “đánh cược” với loại cây mà trước đó ít người trong làng tin tưởng. Nhờ kinh nghiệm tích lũy khi làm thuê tại các vườn cà phê, cùng việc đầu tư hệ thống tưới béc lấy nước từ kênh thủy lợi, anh từng bước chăm sóc vườn cây theo đúng kỹ thuật.

Từ chỗ hoài nghi, người dân trong làng dần thay đổi cách nhìn khi chứng kiến những hàng cà phê xanh tốt, sinh trưởng ổn định trên vùng đất khô cằn. Việc chuyển đổi từ cây trồng kém hiệu quả sang cà phê không chỉ giúp gia đình anh Vun cải thiện thu nhập mà còn mở ra hướng sản xuất mới bền vững hơn cho bà con địa phương.

Chưa dừng lại, chỉ hơn 1 năm sau, anh Đinh Vun tiếp tục mạnh dạn đầu tư trồng thêm 200 trụ hồ tiêu, từng bước đa dạng hóa cây trồng trên cùng diện tích. Điều đáng mừng là từ khi xuống giống đến nay, vườn tiêu gần như không phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nhưng vẫn sinh trưởng xanh tốt.

“Với 2 loại cây trồng mới, sau khi trừ chi phí, gia đình thu về hơn 200 triệu đồng mỗi năm, khẳng định hiệu quả của việc chuyển đổi sản xuất trên vùng đất trước đây kém hiệu quả”, anh Vun chia sẻ.

Tại xã Ia Rsai, gia đình ông Rô Châm (buôn Đông Thuơ) trước đây canh tác 4 sào khoai mì (sắn) nhưng không mang lại hiệu quả kinh tế, thu nhập bấp bênh. Nhận thấy cây trồng này không còn phù hợp, năm vừa qua ông đã mạnh dạn chuyển đổi toàn bộ diện tích sang trồng cây thuốc lá với kỳ vọng cải thiện sinh kế.

Dù vụ đầu tiên còn gặp không ít khó khăn về kỹ thuật chăm sóc, song nhờ chịu khó học hỏi, cây thuốc lá vẫn sinh trưởng khá tốt, năng suất ước đạt hơn 1,5 tấn. Nếu giá thu mua duy trì ở mức khoảng 60.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, gia đình ông có thể lãi trên 30 triệu đồng.

“So với trồng khoai mì trước đây, thu nhập từ cây thuốc lá cao hơn rõ rệt, gia đình nhận thấy việc chuyển đổi cây trồng là hướng đi phù hợp, mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực”, ông Rô Châm chia sẻ.

Tăng tốc chuyển đổi cây trồng

Thời gian qua, nhiều địa phương ở Gia Lai đã chủ động định hướng, hỗ trợ người dân chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả, từng bước nâng cao giá trị sản xuất và cải thiện thu nhập bền vững.

Ghi nhận tại xã Phú Thiện, cơ cấu cây trồng vụ đông xuân 2025 – 2026 đang dần chuyển dịch theo hướng hiệu quả hơn. Trên tổng diện tích gieo trồng hơn 8.400ha, lúa nước vẫn giữ vai trò chủ đạo với 4.700ha. Tuy nhiên, khoảng 450ha đất lúa năng suất thấp được luân canh sang trồng khoai lang. Cùng với đó, 55ha mía và 17ha khoai mì cũng được thay thế bằng các cây trồng phù hợp hơn.

Nhờ lựa chọn giống chất lượng cao và áp dụng tiến bộ kỹ thuật, hiệu quả sản xuất được nâng lên rõ rệt. Đáng chú ý, trên cùng diện tích, khoai lang và các cây trồng trên cạn mang lại giá trị kinh tế cao hơn từ 2 – 3 lần so với lúa, mở ra hướng sản xuất bền vững cho người dân.

Ông Mai Ngọc Quý, Trưởng Phòng Kinh tế xã Phú Thiện cho biết thời gian tới, việc chuyển đổi cây trồng được thực hiện theo từng khu vực, phù hợp với điều kiện đất đai và nguồn nước. Người dân còn được hỗ trợ về kỹ thuật và liên kết tiêu thụ sản phẩm, qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất và đảm bảo đầu ra ổn định.

Tại xã Ia Rsai, gần 200ha đất trồng mì bạc màu và đất lúa kém hiệu quả đã được người dân chuyển đổi sang trồng mía, thuốc lá, mang lại thu nhập cao và ổn định hơn.

Ông Võ Ngọc Châu, Chủ tịch UBND xã Ia Rsai cho biết, nhờ mạnh dạn chuyển đổi từ cây trồng kém hiệu quả sang mía, thuốc lá, thu nhập của người dân đã tăng rõ rệt, cao gấp 2 – 3 lần so với trước.

Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi khoảng 600ha cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây có giá trị kinh tế cao. Việc chuyển đổi sẽ được nghiên cứu kỹ về điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, nguồn nước và thị trường tiêu thụ, đồng thời tăng cường ứng dụng kỹ thuật nhằm hướng tới sản xuất bền vững.

Tương tự, tại xã Phú Túc, những năm gần đây, diện tích khoai mì, lúa kém hiệu quả đã dần được thay thế bằng mía, thuốc lá và dưa hấu.

Ông Đặng Hoài Châu, Chủ tịch UBND xã Phú Túc cho biết, trước đây diện tích mía trên địa bàn khoảng 2.700ha, sau khi nhận thấy hiệu quả kinh tế cao, người dân đã mở rộng lên khoảng 4.000ha. Cùng với đó, diện tích thuốc lá cũng tăng mạnh từ 738ha lên gần 1.400ha. Đáng chú ý, cả hai loại cây này đều được áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm nên năng suất khá cao và ổn định.

“Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây có giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, chính quyền cũng khuyến cáo người dân cần cân nhắc kỹ, tránh chạy theo nhu cầu thị trường trước mắt mà bỏ qua tính bền vững. Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất sẽ tiếp tục được đẩy mạnh nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm”, ông Châu chia sẻ.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Gia Lai, vụ đông xuân 2025 – 2026, toàn tỉnh đã chuyển đổi 5.000ha đất canh tác kém hiệu quả sang các cây trồng có giá trị kinh tế cao, đạt gần 62% kế hoạch đề ra.

Trong đó, diện tích chuyển đổi trên đất lúa đạt trên 2.300ha, tập trung chuyển sang các cây trồng như thuốc lá, khoai lang, rau, đậu đỗ, bắp và cỏ phục vụ chăn nuôi. Bên cạnh đó, khoảng gần 2.700ha cây trồng kém hiệu quả khác cũng được chuyển đổi, chủ yếu từ đất trồng mì, mía và điều.