Sản xuất lúa không cày xới đất giúp thích ứng biến đổi khí hậu

Ngày 17/3 tại Đại học Cần Thơ đã diễn ra hội thảo “Lợi ích của mô hình sản xuất lúa cải tiến (không cày xới đất) tích hợp công nghệ ICT và hệ thống điện mặt trời trên ruộng lúa”. Hội thảo thu hút đông đảo nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân tham dự. Đây là sự kiện thuộc Dự án Hỗ trợ kỹ thuật giai đoạn 2 (TC2) hợp tác giữa Đại học Cần Thơ và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) và Công ty TNHH Agritree (Nhật Bản) nhằm thúc đẩy nông nghiệp bền vững tại ĐBSCL.

Tại hội thảo, các chuyên gia giới thiệu nhiều giải pháp như công nghệ “solar sharing” (nông điện), ứng dụng ICT trong quản lý canh tác lúa, sử dụng vi sinh vật cải thiện đất và quy trình tưới ngập – khô xen kẽ. Các giải pháp này góp phần giảm chi phí, hạn chế phát thải khí nhà kính, đồng thời nâng cao năng suất và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đại diện Công ty TNHH Agritree cho biết, mô hình “nông điện” cho phép kết hợp sản xuất với phát điện từ năng lượng mặt trời ngay trên ruộng lúa. Hệ thống được thiết kế để vẫn đảm bảo cây trồng quang hợp, đồng thời tạo thêm nguồn thu từ điện và tín chỉ carbon, góp phần giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch.

PGS.TS Nguyễn Khởi Nghĩa, Phó Trưởng khoa Khoa học đất – Trường Nông nghiệp (Đại học Cần Thơ) cho biết, Dự án TC2 kế thừa các kết quả nghiên cứu trước đó, tập trung ứng dụng vào thực tiễn sản xuất. Trong 12 mô hình triển khai, mô hình canh tác lúa giảm phát thải được thực hiện tại Sóc Trăng và Kiên Giang (cũ), bước đầu ghi nhận hiệu quả tích cực về môi trường và hiệu quả kinh tế.

Ông Nghĩa cho rằng, canh tác lúa hiện nay đang chịu tác động lớn từ biến đổi khí hậu, trong khi đất ngày càng suy thoái, bạc màu. Nếu không quan tâm đúng mức đến “sức khỏe đất”, các hệ lụy như sụt lún, thiếu nước ngọt và suy giảm năng suất sẽ ngày càng rõ rệt.

Theo ông Nghĩa, sản xuất lúa trong giai đoạn mới không chỉ đặt mục tiêu năng suất mà cần đảm bảo đồng thời chất lượng, môi trường và sức khỏe người sản xuất lẫn người tiêu dùng. Đây là yếu tố quan trọng để hướng tới nền nông nghiệp bền vững.

Từ thực tiễn nghiên cứu, nhóm của ông đã triển khai mô hình canh tác lúa không cày xới, kết hợp chế phẩm vi sinh và tưới ngập – khô xen kẽ tại một số địa phương như Sóc Trăng (cũ) và Kiên Giang (cũ). Kết quả bước đầu cho thấy mô hình giúp cải thiện đặc tính đất, tăng khả năng tích trữ carbon, giảm chi phí đầu vào nhưng vẫn duy trì năng suất ổn định.

“Chúng tôi mong muốn mang đến cho nông dân những quy trình canh tác tiên tiến, giúp giảm chi phí, nâng cao giá trị sản xuất và bảo vệ tài nguyên đất đai trong dài hạn”, ông Nghĩa chia sẻ.

Hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ trong chuyển đổi sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững. Việc kết hợp đồng bộ giữa kỹ thuật canh tác tiên tiến, năng lượng tái tạo và quản lý thông minh được xem là giải pháp quan trọng giúp ngành lúa gạo thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên đất và nâng cao giá trị sản xuất trong thời gian tới.