Tăng cường chống khai thác IUU, xây dựng nghề cá có trách nhiệm

Quản lý chặt từng tàu cá

Thực hiện kết luận của Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng tại cuộc họp Ban Chỉ đạo chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tháng 10/2026, ngày 22/10, An Giang công bố mở chiến dịch cao điểm chống khai thác IUU trên vùng biển quản lý. Yêu cầu xuyên suốt là kiểm soát chặt phương tiện, xử lý nghiêm vi phạm, đưa hoạt động khai thác vào nền nếp.

Toàn tỉnh hiện có 10.898 tàu cá đăng ký. Qua rà soát, còn 1.690 tàu chưa đủ điều kiện hoạt động, gồm 742 tàu có đăng ký và 948 tàu chưa đăng ký. Việc hoàn thiện hồ sơ còn vướng nhiều trường hợp cụ thể. Có tàu đi biển dài ngày chưa về bờ làm thủ tục, có phương tiện tự cải hoán, mua bán nhưng chưa sang tên đổi chủ. Một số tàu chìm, cháy, hư hỏng lại thiếu tài liệu để xóa đăng ký, khiến dữ liệu quản lý chưa phản ánh đầy đủ thực tế.

Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các đơn vị liên quan phân loại từng nhóm tàu, xác định nguyên nhân và đề xuất hướng xử lý dứt điểm. Mỗi nhiệm vụ phải rõ cơ quan chủ trì, thời hạn hoàn thành, kết quả thực hiện, gắn với trách nhiệm người đứng đầu.

Địa bàn tỉnh An Giang có nhiều cửa sông, kênh rạch, bãi ngang và các đảo khiến việc kiểm soát tàu cá xuất bến, vào bờ gặp khó khăn. Một số phương tiện tìm cách tránh lực lượng chức năng, trong khi vùng ven bờ nước nông hạn chế khả năng tiếp cận của tàu kiểm ngư lớn. Vì vậy, quản lý trên biển phải gắn với nắm chắc phương tiện, chủ tàu tại nơi cư trú.

Bộ đội Biên phòng cùng lực lượng thủy sản, kiểm ngư tăng cường kiểm tra, không cho tàu thiếu điều kiện xuất bến. Việc kiểm soát tại cửa biển cần kết hợp với rà soát ở địa phương, tránh tình trạng phương tiện bị ngăn tại trạm này lại tìm đường ra khơi ở nơi khác.

Trên các vùng biển giáp ranh với Thái Lan, Malaysia và Campuchia, tỉnh An Giang đề nghị các lực lượng trung ương đóng trên địa bàn, trong đó có Chi cục Kiểm ngư vùng V, Vùng Cảnh sát biển 4, tăng cường tuần tra, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm. Mục tiêu là không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Minh bạch từng chuyến biển

Một chuyến biển có trách nhiệm phải được giám sát từ khi rời bến đến lúc đưa sản phẩm lên bờ. An Giang đã lắp thiết bị VMS cho 3.531 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên tham gia khai thác. Chính sách hỗ trợ cước thuê bao vệ tinh góp phần giúp ngư dân duy trì kết nối, thực hiện nghĩa vụ trên biển.

Từ đầu năm đến ngày 15/10/2026, cơ quan chức năng ban hành 109 quyết định xử phạt liên quan đến tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới khai thác, tổng số tiền hơn 6,6 tỷ đồng. Còn 221 lượt thuộc 128 tàu đang tiếp tục được xác minh, xử lý.

Tỉnh An Giang yêu cầu xử lý nghiêm, nhất là các trường hợp tái phạm, cập nhật thông tin lên hệ thống IOC để theo dõi, cảnh báo. Quá trình xác minh phải rõ thời hạn, tránh kéo dài hồ sơ, ảnh hưởng hiệu lực quản lý và sức răn đe của pháp luật.

Ở khâu lên cá, toàn tỉnh đã công bố mở bốn cảng cá do ngân sách nhà nước đầu tư. Có 8.448 tàu đăng nhập tài khoản truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT), đạt hơn 77,5% số tàu đăng ký. Tuy nhiên, nhiều phương tiện vẫn về bến gần nhà bốc dỡ thủy sản. Số tàu cập, rời cảng thấp hơn nhiều so với số qua trạm kiểm soát, khiến việc ghi nhận sản lượng chưa theo kịp hoạt động khai thác.

Để tháo gỡ, ngành chuyên môn đề xuất rà soát các điểm neo đậu, bốc dỡ truyền thống, cấp tài khoản và tập huấn cho người quản lý, cán bộ địa phương. Tổ chức điểm lên cá phù hợp sẽ giúp ngư dân thuận tiện làm thủ tục, đồng thời đưa sản lượng khai thác vào hệ thống kiểm soát.

Tại xã Hòn Đất, điểm tập kết lên cá tạm thời ở tổ 5, ấp Vàm Biển đã được công bố mở, phục vụ tàu cá dài dưới 15m. Điểm tập kết do ông Trương Thanh Điền quản lý, diện tích 1.000m², năng lực bốc dỡ 366 tấn thủy sản/năm, hoạt động đến hết ngày 31/12/2030.

Chủ điểm tập kết có trách nhiệm phối hợp kiểm soát tàu cá, giám sát sản lượng bốc dỡ, thu nhận nhật ký khai thác và cập nhật dữ liệu lên eCDT. UBND xã giao Phòng Kinh tế tham mưu thành lập tổ kiểm soát liên ngành, yêu cầu kịp thời báo cáo phương tiện không đủ điều kiện hoặc có dấu hiệu vi phạm IUU.

Tại xã Hòn Nghệ, điểm tập kết lên cá tạm thời được công bố mở ở ấp Bãi Chướng, có diện tích vùng đất 25.000m². Thời gian hoạt động kể từ ngày công bố đến hết ngày 31/12/2030, trừ trường hợp cơ quan có thẩm quyền thông báo dừng khi khu vực có cảng cá được xây dựng hoặc có quy định mới.

Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Hòn Nghệ được giao quản lý, phối hợp với cơ quan thủy sản, biên phòng và các đơn vị liên quan kiểm soát phương tiện, nhật ký, báo cáo khai thác, giám sát sản lượng, cập nhật dữ liệu lên eCDT. Thông tin xuất, nhập bến, hành trình và sản lượng bốc dỡ phải được trao đổi, đối chiếu để phát hiện kịp thời những trường hợp bất thường.

Từ đầu năm, lực lượng chức năng tỉnh An Giang đã tổ chức 6 lớp tuyên truyền, tập huấn sử dụng eCDT cho 481 lượt ngư dân. Các doanh nghiệp thu mua, chế biến được đề nghị cam kết không sử dụng nguyên liệu khai thác IUU để chế biến, xuất khẩu, nối liền trách nhiệm truy xuất từ chủ tàu đến cơ sở chế biến.

Song hành với kiểm tra, xử phạt, ngành chuyên môn đề xuất chính sách chuyển đổi nghề cho người dân tháo dỡ, tiêu hủy tàu cá không còn nhu cầu khai thác. Khi thủ tục được hướng dẫn rõ, công nghệ dễ tiếp cận và sinh kế được quan tâm, ngư dân sẽ có thêm điều kiện tuân thủ pháp luật, cùng xây dựng nghề cá có trách nhiệm.

Cùng với trách nhiệm của đơn vị quản lý, chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền viên phải cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin, thực hiện khai báo, nộp nhật ký, báo cáo khai thác và chấp hành quy định về giám sát hành trình, góp phần chống khai thác IUU.