[Bài 4] Bật mí cách làm IMO

Ông Nguyễn Văn Tiến, sinh năm 1970 ở xã Lộc Tấn, TP Đồng Nai là một trong số những nông dân đã sử dụng hiệu quả IMO từ nhiều năm nay.

Trong sản xuất nông nghiệp, chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và xử lý chất thải là những vấn đề đang ngày càng được quan tâm. Để giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường, việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, sử dụng nguồn nguyên liệu sẵn có và tìm kiếm những phương pháp canh tác phù hợp đang trở thành hướng đi được nhiều người chú ý.

Ông Tiến từng tham gia khoảng 20 lớp tập huấn trên địa bàn huyện Lộc Ninh (Bình Phước cũ) về quy trình làm chế phẩm và sử dụng IMO, cách nhân bản, ứng dụng trong ủ phụ phẩm như cá và hướng dẫn pha loãng để sử dụng cho các loại cây trồng.

Hiện ông đang sử dụng hoàn toàn các chế phẩm IMO cho vườn sầu riêng, mít, cao su, rau của gia đình và trở thành tư vấn viên hiệu quả ở địa phương.

Theo ông Tiến, nguyên liệu để tạo ra chế phẩm phần lớn là những thứ có thể tìm mua hoặc tận dụng tại địa phương như nước sạch, sữa chua không đường, rỉ mật mía, men rượu, chuối chín hoặc đu đủ, cám gạo và men tiêu hóa dùng trong chăn nuôi.

Điểm quan trọng của phương pháp này là tạo môi trường thuận lợi để các vi sinh vật phát triển, sau đó sử dụng chế phẩm vào những mục đích khác nhau trong trồng trọt và chăn nuôi. Thay vì phải mua một lượng lớn chế phẩm thành phẩm cho mỗi lần sử dụng, có thể chuẩn bị một mẻ IMO gốc rồi tiếp tục nhân sinh khối theo công thức được hướng dẫn.

“Để tạo khoảng 20 lít chế phẩm IMO gốc, cần chuẩn bị 7 nguyên liệu chính gồm 20 lít nước sạch, 5kg sữa chua không đường, 4kg rỉ mật mía, 355g men rượu, một nải chuối chín hoặc đu đủ, 1 – 2kg cám gạo và khoảng 200g men tiêu hóa dùng trong chăn nuôi.

Mỗi thành phần trong công thức giúp tạo môi trường, dinh dưỡng cho quá trình lên men. Rỉ mật mía cung cấp đường, cám gạo bổ sung chất hữu cơ, chuối chín hoặc đu đủ là nguồn nguyên liệu có thể bổ sung vào hỗn hợp. Các loại men được sử dụng theo công thức nhằm hỗ trợ quá trình lên men và phát triển hệ vi sinh vật. Đặc biệt nguồn nước phải bảo đảm sạch.

“Nếu sử dụng nước máy, cần xử lý phù hợp trước khi đưa vào hỗn hợp, không nên tùy tiện lấy nước ao, hồ để làm nguyên liệu. Việc lựa chọn nguyên liệu và chuẩn bị đúng yêu cầu là bước đầu tiên để quá trình lên men diễn ra thuận lợi”, ông Tiến chia sẻ.

Sau khi phối trộn, hỗn hợp được ủ trong khoảng 7 đến 10 ngày. Đây là khoảng thời gian để tạo mẻ IMO gốc ban đầu. Tuy nhiên, thời gian lên men thực tế cần được đánh giá theo điều kiện thực hiện, chất lượng nguyên liệu, vệ sinh dụng cụ và quy trình cụ thể. Người thực hiện cần tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật phù hợp, không chỉ dựa vào số ngày ủ để kết luận chế phẩm đã đạt yêu cầu.

Với những người mới bắt đầu, việc chuẩn bị đủ nguyên liệu và hiểu rõ công dụng của từng thành phần là điều cần thiết. Theo ông Tiến, khi đã có mẻ IMO gốc, có thể tiếp tục nhân bản để tạo ra lượng chế phẩm lớn hơn, phục vụ nhiều mục đích sử dụng mà không phải lặp lại toàn bộ công thức ban đầu cho từng mẻ.

Sau khi đã có chế phẩm ban đầu, có thể lấy 1 lít IMO gốc, bổ sung 1 lít rỉ mật mía, khoảng 1kg cám gạo, sau đó thêm nước sạch theo quy trình để tạo ra khoảng 20 lít chế phẩm mới. So với việc mỗi lần đều phải mua đầy đủ các nguyên liệu để làm IMO gốc, phương pháp nhân bản giúp giảm số lượng nguyên liệu cần bổ sung, từ đó tiết kiệm chi phí.

Chế phẩm IMO cũng là nguyên liệu xử lý các phụ phẩm nông nghiệp rồi đưa trở lại phục vụ cây trồng, góp phần giảm lượng chất thải, tăng khả năng tận dụng nguồn nguyên liệu tại chỗ, xử lý nhanh mùi hôi từ chất thải, đặc biệt là chất thải chăn nuôi.

Bên cạnh xử lý mùi, ông Tiến hướng dẫn sử dụng chế phẩm IMO để ủ các phụ phẩm hữu cơ. Mục đích là tận dụng nguồn phụ phẩm hữu cơ, hỗ trợ cải thiện môi trường vi sinh vật trong đất.

“Đầu cá hoặc cá vụn tại các chợ thay vì trở thành chất thải gây ô nhiễm có thể tận dụng để ngâm ủ cùng chế phẩm IMO, tạo thành một loại phân bón hữu cơ cực tốt. Sau khi phối trộn theo công thức giữa đầu cá, cá vụn với IMO, ngâm trong thùng kín khoảng 10 ngày sẽ tạo thành hỗn hợp dịch hữu cơ chất lượng cao, là nguồn dinh dưỡng rất tốt cho cây trồng. Tuy nhiên, cần pha liều lượng phù hợp với từng loại cây, độ tuổi, nếu pha không đúng có thể làm cây sốc và chết”, ông Tiến lưu ý.

Ông Tiến cho biết, bản thân từng làm cháy thân, lá cả một vạt bắp (ngô) sau khi tưới dịch đạm cá quá đậm. Từ trường hợp này, ông nhấn mạnh không nên cho rằng phân bón hữu cơ tự làm thì có thể sử dụng tùy ý mà cần cân nhắc tỷ lệ theo tuổi cây, nồng độ dịch và tình trạng sinh trưởng. Những tỷ lệ này cần được áp dụng theo hướng dẫn cụ thể đối với từng loại sản phẩm, không nên dùng một công thức chung cho mọi cây trồng.

Đối với người mới, đây là phần kỹ thuật cần được hướng dẫn cặn kẽ, bởi chỉ cần pha sai tỷ lệ hoặc chọn không đúng thời điểm sử dụng có thể không đem lại kết quả như mong muốn.

Theo ông Tiến, biết làm IMO là một chuyện, kiến thức, kinh nghiệm để sử dụng đúng lại là chuyện khác. Sản xuất, nhân bản được IMO rồi nhưng đó mới là khởi đầu. Bước quan trọng hơn chính là sử dụng. Mỗi loại cây, mỗi độ tuổi cần có sự chăm bón khác nhau, nếu sử dụng quá liều với suy nghĩ cây nhận nhiều dinh dưỡng hơn sẽ phát triển nhanh hơn thì sai lầm lớn.

“Như tôi pha đạm cá tưới cây cao su 7 năm tuổi, 1 lít đạm cá pha 30 lít nước, còn tưới cho sầu riêng 2 năm tuổi phải pha 100 lít nước. Hoặc tưới cho vườn bí thì 1 lít dịch đạm cá phải pha hơn 200 lít nước… Phải theo dõi thường xuyên để phát hiện những thay đổi của cây sau tưới”, ông Tiến khuyến cáo.