“Đây là vụ mùa thứ sáu tôi duy trì sản xuất 2 vụ lúa/năm trên cánh đồng một vụ trước đây. Để khởi nghiệp với nghề nông vững vàng phải tích tụ được trên 10ha ruộng”, anh Trần Văn Khánh (thôn Xuân Lai, xã Lệ Thủy, Quảng Trị) nói.
Cánh đồng hai vụ lúa sau khi tích tụ ruộng đất tại Lệ Thủy của nông dân Trần Văn Khánh. Ảnh: Tâm Phùng.
Gom ruộng cằn làm cánh đồng lớn
“Sinh ra và lớn lên ở phố, trưởng thành cũng làm nhiều nghề để mưu sinh nhưng vẫn không khá lên được”, Khánh mở đầu câu chuyện. Lấy vợ quê ở vựa lúa Lệ Thủy (Quảng Bình cũ) nên những lần về quê vợ Khánh thích lắng nghe mọi người chuyện trò về lúa, về giống và những vụ mùa bội thu nhưng rớt giá… “Hay mình làm nông dân theo cách riêng xem có làm giàu được không”, Khánh suy nghĩ.
Ban đầu, không dễ dàng để gom được ruộng của bà con, nhưng rồi cũng làm được. Khánh nhờ chính quyền thôn, đi đến tận từng hộ dân thuyết phục. “Nếu sau này đất đai phải giải phóng mặt bằng, được đền bù để làm công trình thì phần tiền đó tôi cũng trả lại cho bà con, Khánh đã cam đoan với bà con như vậy.
Vùng ruộng Khánh chọn ở cánh đồng ngoài, nơi xa nhất của thôn và gần tiếp giáp với vùng Thái Thủy. Vùng này vừa xa, ruộng lại xấu, bà con chỉ làm một vụ nên đó cũng là “lợi thế” để Khánh thuê lại. Xong thủ tục, Khánh tìm đến các “lão nông tri điền” để hỏi thêm cách thức làm ruộng, lắng nghe những chỉ bảo để làm kinh nghiệm cho mình.
Mô hình đã đưa công nghệ vào sản xuất với thiết bị bay không người lái trong khâu bón phân, gieo sạ. Ảnh: Tâm Phùng.
Khánh thuê máy móc làm lại be bờ, nâng cao hệ thống đê bao đã có để tránh lũ đầu mùa, lũ tiểu mãn, làm hệ thống mương bao quanh để hạn chế chuột xâm nhập và là nơi cho tôm cá sinh sôi. Những ngày cao điểm công việc, Khánh đóng lán trại để ăn, ngủ luôn ngoài đồng. Có những đêm giữa đồng, Khánh cũng nhớ đến tiếng còi xe ô tô, ly cà phê thơm và tiếng cười nói, tán gẫu của đám bạn.
Với cách làm hợp tình, hợp lý, Khánh đã có trong tay hơn chục hecta ruộng để bắt đầu làm nông dân. Diện tích ruộng cũng được dần mở thêm vì nhiều bà con thấy cách Khánh làm rất tốt nên đã đồng ý cho thuê, mượn và diện tích ruộng tăng lên gần 20ha.
Đưa công nghệ vào đồng ruộng
“Làm nông nghiệp bây giờ phải đưa công nghệ vào và hướng đến nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sạch thì cơ hội thành công mới cao”, Khánh nói.
Vụ mùa đầu tiên, người dân trong vùng thấy thiết bị bay không người lái bay vòng tròn trên cánh đồng. Ông Nguyễn Văn Xuân, lão nông ở thôn Xuân Thủy (xã Lệ Thủy) chạy xe máy gần chục cây số ra tận vùng ruộng để tận mắt chứng kiến “máy bay” rải phân, gieo sạ lúa trên đồng. Ông bộc bạch: “Tôi đã hơn 70 tuổi, cả đời gắn bó với ruộng đồng, nay mới tận mắt thấy máy bay nó làm cái việc mà nông dân chúng tôi phải làm. Đúng là lớp trẻ có ý chí, có trình độ làm ruộng cũng khác”.
Anh Trần Văn Khánh bên cánh đồng trong vụ lúa đầu tiên. Ảnh: Tâm Phùng.
Ngay từ vụ lúa đầu tiên, Khánh đã áp dụng quy trình sản xuất hữu cơ, đưa phân bón hữu cơ bón cho cây lúa. Sử dụng máy móc và công nghệ vào sản xuất, Khánh tiết kiệm được chi phí ban đầu như giống, công gieo.
Cây lúa được chăm bón đúng quy trình nên phát triển tốt, cho năng suất cao. Vụ đông xuân đầu tiên đã mang niềm vui đến nông dân trẻ. “Vụ đó đồng lúa cho lãi trên 20 triệu đồng/ha. Đó là động lực để tôi mở rộng sản xuất, tìm tòi và ứng dụng khoa học kỹ thuật sâu hơn vào cánh đồng”, Khánh chia sẻ.
Sau vụ đông xuân, thay bằng việc làm vụ hè thu, Khánh làm theo cách của bà con là để lúa tái sinh. Năm đó, lúa tái sinh mất mùa trắng nên không thu hoạch được gì. Khánh rút ra bài học kinh nghiệm là lúa tái sinh trổ bông sớm, gặp nắng hạn đầu hè thường rất gay gắt và kéo dài nên xu thế lúa tái sinh thất thu thường xuyên hơn. Trong khi đó lúa hè thu đang giai đoạn phát triển thì con gái nên dễ chống chịu được. Vì vậy hai vụ sau đó, Khánh đều gieo sạ làm vụ hè thu chứ không làm tái sinh nữa.
Vụ hè thu năm nay, Khánh mở rộng diện tích lúa lên hơn 25ha, trong đó có khoảng 5ha bà con không làm và anh đã thuê lại. “Vụ này anh áp dụng quy trình canh tác thuận thiên, không tác động đến đất, tiết giảm được khâu làm đất như cày, bừa… Quy trình này giảm được 30% chi phí sản xuất”, anh cho biết.
Cả cánh đồng lúa đang vào thời kỳ cúi, bông lúa dài đã bắt đầu uốn cong để chuyển màu vàng, hứa hẹn vụ mùa bội thu. Nếu cách canh tác mới này có hiệu quả cao, anh sẽ nhờ truyền thông rộng rãi cho bà con để có thể áp dụng nhằm tiết kiệm chi phí và tăng thu nhập.
Vụ hè thu 2026 anh Khánh áp dụng quy trình canh tác thuận thiên, hứa hẹn bội thu. Ảnh: Tâm Phùng.
Để chắc ăn vụ hè thu, Khánh cũng đã thuê máy múc nâng thêm mặt đê bao quanh vùng đồng. Đó cũng là cách lo xa để cánh đồng lúa chín tránh được lũ đầu mùa gây ngập úng.
Sản xuất theo hướng hữu cơ, cánh đồng cũng mang những nguồn lợi trở lại. Ngoài tôm, tép tự sinh sôi, Khánh đã mua thêm giống cá lóc, cá diếc về thả theo mô hình lúa – cá. Tôm, cá anh chưa tính đến lời lãi mà chủ yếu để cải tạo cánh đồng, tăng thêm chất bồi bổ cho đất và cho bà con có thêm niềm vui vào vụ gặt.
Khánh kể cho chúng tôi nghe việc ngăn chặn nạn chuột phá hại lúa hè thu. Vì xung quanh là ruộng bỏ hoang hoặc làm lúa tái sinh nên chuột phát triển. Năm đầu tiên anh làm hệ thống chống chuột nhưng không ăn thua. Vụ sau anh lên Hợp tác xã Xuân Bồ – nơi có kinh nghiệm nhiều năm ngăn được nạn chuột phá lúa hỗ trợ làm cho mình và thành công.
Trao đổi về mô hình tích tụ ruộng đất, ông Lê Văn Tân, Phó Chỉ tịch UBND xã Lệ Thủy cho biết đã nhiều lần kiểm tra thực tế và đánh giá cao cách làm của anh Khánh. Mô hình cho hiệu quả cao, phù hợp với xu thế phát triển của địa phương.
“Chúng tôi đã có kế hoạch tổ chức tham quan, học tập mô hình trong vụ hè thu để các cá nhân, tổ chức học hỏi kinh nghiệm sản xuất cánh đồng lớn, cánh đồng hai vụ lúa theo hướng hữu cơ”, ông Tân chia sẻ.
“Sau 3 năm lăn lộn với cánh đồng và có những thành công, tôi có thể rút ra công thức cho phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững đó là tích tụ ruộng đất, cơ giới hóa, áp dụng khoa học kỹ thuật. Nhà nước cần có cơ chế cho tích tụ ruộng đất để doanh nghiệp, nhà đầu tư có cơ hội thực hiện”, anh Khánh nói.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
