Đàn gà nghe nhạc, đẻ gần 5 vạn quả trứng mỗi ngày

Giảm stress cho gà

Điều khiến tôi ấn tượng khi bước vào trang trại của anh Trần Tùng Lâm, Giám đốc HTX Nông nghiệp sạch Lâm Thảo, xã Phong Hải, tỉnh Lào Cai không chỉ là đàn gà lên tới hàng vạn con mà còn bởi không gian chuồng nuôi sạch sẽ, mát mẻ, gần như không có mùi hôi.

Đàn gà được nuôi trong những dãy chuồng ngay ngắn, hệ thống quạt hút và tấm làm mát hoạt động liên tục để giữ nhiệt độ ổn định. Mỗi chuồng còn được lắp hệ thống loa, hằng ngày mở nhạc để đàn gà quen với tiếng động, hạn chế giật mình, giảm stress.

Hôm chúng tôi đến, ngoài trời nắng nóng khoảng 36 độ C nhưng bước vào bên trong chuồng nuôi lại khá mát. Đi gần hết các dãy chuồng, tôi bắt gặp một công nhân đang nằm chợp mắt nghỉ trưa ngay bên trong. Giữa tiếng quạt chạy đều, tiếng gà và tiếng nhạc, anh vẫn ngủ ngon lành. Một giấc ngủ trưa ngay trong chuồng nuôi hàng vạn con gà phần nào cho thấy môi trường ở đây được giữ sạch sẽ, thoáng mát và ít mùi đến mức nào.

Nhìn trang trại vận hành bài bản hôm nay, ít ai biết nơi này từng được cán bộ kỹ thuật ví như một “phòng thí nghiệm”, bởi rất nhiều vấn đề của nghề nuôi gà đẻ đã từng xảy ra. Năm 2018, anh Lâm bắt đầu xây dựng mô hình với 2 chuồng, khoảng 1,5 vạn con gà. Trước đó, anh đã đi nhiều nơi tham quan, học hỏi cách nuôi gà đẻ, trong đó có mô hình tại Chương Mỹ (Hà Nội). “Đi xem người ta làm, mình cứ nghĩ đã biết rồi, nhưng đến khi tự nuôi mới thấy thực tế khác rất nhiều”, anh Lâm nhớ lại.

Khoảng 2 năm đầu, anh và người thân gần như “vật lộn” với đàn gà. Hết dịch bệnh lại đến vấn đề nhiệt độ, thông gió, nguồn nước, vaccine và kỹ thuật chăm sóc. Có thời điểm, mỗi tháng trang trại phải bù lỗ khoảng 200 triệu đồng. Bài học khiến anh nhớ nhất là lần dồn đàn để tiêm vaccine. Do chưa có kinh nghiệm, sau khi hàng nghìn con gà được gom vào một khu vực, công nhân tắt điện đột ngột khiến đàn gà hoảng loạn, chen lấn, chồng lên nhau. Chỉ trong thời gian ngắn, khoảng 7.000 con chết ngạt, gần một nửa đàn lúc bấy giờ.

Sau sự cố, anh hiểu với đàn gà số lượng lớn, một thao tác tưởng rất nhỏ cũng có thể gây hậu quả lớn. Từ bật, tắt điện, dồn đàn đến thay đổi nhiệt độ, môi trường đột ngột đều có thể khiến gà stress, hoảng loạn. Đó chỉ là một trong nhiều lần người chủ trang trại phải trả “học phí”. Có đàn được cán bộ kỹ thuật khuyên loại thải để giảm thiệt hại, anh vẫn cố gắng cứu chữa, tìm cho ra nguyên nhân. “Lúc ấy xác định có thể tiếp tục lỗ nhưng vẫn phải làm để học. Nếu không hiểu vì sao gà bệnh, vì sao gà chết thì thay đàn khác cũng vẫn thất bại”, anh kể.

Những lần thất bại dần trở thành kinh nghiệm để anh Lâm hiểu đàn gà từ những thay đổi nhỏ nhất. Anh nhận ra muốn chăn nuôi hàng vạn con không thể chỉ nhìn cách người khác làm rồi áp dụng máy móc, mà phải tự làm chủ từ con giống, vaccine, thức ăn, nguồn nước đến môi trường chuồng nuôi. Chính những khoản “học phí” đắt đỏ trong những năm đầu đã đặt nền móng cho quy trình chăn nuôi của trang trại hôm nay.

Trại 6 vạn con gà vẫn sạch mát, ít mùi

Từ 2 chuồng với khoảng 1,5 vạn con năm 2018, đến nay trang trại có tổng diện tích khoảng 7 ha, xung quanh trồng quế. Khu chăn nuôi gồm 6 chuồng, trong đó 5 chuồng gà đẻ và 1 chuồng gà con, tổng đàn khoảng 6 vạn con gà Ai Cập.

Một trong những kinh nghiệm anh Lâm rút ra sau nhiều năm chăn nuôi là muốn đàn gà khỏe phải kiểm soát từ nước uống, nhiệt độ đến chất thải. Nguồn nước được lấy từ giếng khoan sâu 75 m, sau đó chạy qua hệ thống tia UV dài khoảng 1,5 m để xử lý vi khuẩn trước khi đưa tới các dãy chuồng. Đường ống được vệ sinh khoảng 2 lần mỗi tuần, máng ăn, máng uống cũng thường xuyên được làm sạch trong ngày.

Anh kể từng có giai đoạn đàn gà liên tục bị rối loạn tiêu hóa, phân lỏng, chuồng xuất hiện nhiều ruồi và mùi hôi. Tìm nhiều nguyên nhân không giải quyết được, cuối cùng anh phát hiện vấn đề liên quan đến nguồn nước. Từ bài học ấy, kiểm soát nước uống trở thành một khâu quan trọng trong quy trình của trang trại.

Đàn gà đẻ được nuôi trên hệ thống ô cao hơn nền khoảng 50-80 cm nhằm hạn chế tiếp xúc với phân. Bên dưới là đệm sinh học để xử lý chất thải. Trước khi đưa gà vào, nền chuồng được vệ sinh, rải vôi rồi phủ trấu đã xử lý. Khi phân bắt đầu tích tụ, công nhân rắc men vi sinh lên bề mặt. Khoảng 2 tuần, men được bổ sung một lần để duy trì hoạt động của hệ vi sinh vật.

Theo anh Lâm, phân gà sau khi rơi xuống đệm lót khoảng 1-2 giờ đã được phân hủy đáng kể, giúp hạn chế mùi hôi. “Nếu không xử lý tốt môi trường, gà rất dễ mắc bệnh đường hô hấp, khi đó lại phải sử dụng thuốc. Gà đang trong thời kỳ đẻ mà phải dùng thuốc sẽ ảnh hưởng đến chất lượng trứng”.

Khi bước vào thời kỳ đẻ, trang trại không sử dụng bất cứ loại thuốc nào bởi công tác phòng bệnh đã được thực hiện kỹ từ trước. Mỗi con gà được khai thác trứng trung bình khoảng 16 tháng. Trong 6-7 tháng đầu chu kỳ đẻ, tỷ lệ có thể đạt khoảng 90%, những tháng tiếp theo duy trì khoảng 85%.

Cùng với đệm sinh học, hệ thống thông gió và làm mát giúp chuồng nuôi duy trì nhiệt độ khoảng 25 độ C. Đầu chuồng bố trí tấm làm mát, cuối chuồng là hệ thống quạt hút tạo dòng không khí lưu chuyển liên tục. Khi nhiệt độ vượt 25 độ C, cảm biến tự động tăng số quạt hoạt động và tăng cường hệ thống làm mát. Khi nhiệt độ giảm, số quạt cũng tự động giảm theo. Trung bình mỗi chuồng có khoảng 10 quạt hút, chuồng lớn có thể tới 16 quạt.

Hướng tới chăn nuôi xanh, tự động

Khi quy mô đàn ngày càng lớn, anh Lâm xác định công nghệ là hướng đi để giảm sức lao động, kiểm soát tốt hơn từng khâu sản xuất. Hiện HTX sử dụng phần mềm FarmGo để theo dõi số lượng đàn gà trong từng chuồng, sản lượng trứng hằng ngày, lượng thức ăn, doanh thu, chi phí, công nợ và đơn hàng. Thức ăn cũng được tính toán theo nhu cầu thực tế, khi lượng cám chỉ còn đủ dùng khoảng 3 ngày, trang trại mới nhập đợt mới, hạn chế lưu kho kéo dài ảnh hưởng đến chất lượng.

Để giảm chi phí vận hành, trang trại còn đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời. Với hàng loạt quạt hút, máy bơm, hệ thống làm mát và các thiết bị phải hoạt động thường xuyên, điện là một trong những khoản chi phí đáng kể. Từ khi sử dụng năng lượng mặt trời, lượng điện lưới trang trại phải sử dụng giảm khoảng 2/3, qua đó giảm áp lực chi phí khi quy mô chăn nuôi ngày càng mở rộng.

Từ mô hình bán tự động hiện nay, anh Lâm đang tính toán tiến thêm một bước bằng việc đầu tư dây chuyền chăn nuôi tự động. Dự kiến năm tới, trang trại sẽ xây dựng một chuồng mới với hệ thống thiết bị đặt từ Trung Quốc, sức chứa khoảng 4,5 vạn con. Thay cho kiểu lồng chữ A đang sử dụng, hệ thống mới được thiết kế 4 tầng theo chiều thẳng đứng, vừa tăng số lượng gà trên cùng diện tích, vừa giảm nhân công. Trứng sau khi gà đẻ sẽ được tự động chuyển ra đầu chuồng, còn phân được thu gom theo từng tầng, đưa ra ngoài để xử lý, sấy khô, thay vì rơi xuống nền như hệ thống hiện nay.

Theo tính toán của anh Lâm, khi dây chuyền tự động được đưa vào sử dụng, mỗi chuồng chỉ cần khoảng 2-3 công nhân làm việc ở khu vực đầu chuồng. Người lao động không còn phải thực hiện nhiều công việc thủ công như trước, trong khi việc thu trứng, vận chuyển phân được máy móc đảm nhiệm. Đây cũng là hướng anh Lâm muốn theo đuổi lâu dài, tăng quy mô nhưng không tăng tương ứng số lao động, đồng thời kiểm soát tốt hơn môi trường và chất thải trong chăn nuôi.

Hiện mỗi ngày trang trại thu khoảng 4,6 vạn quả trứng. Với giá bán 2.900 đồng/quả, doanh thu đạt khoảng 130 triệu đồng/ngày. Sau khi trừ chi phí thức ăn, nhân công, điện, con giống và các khoản phục vụ sản xuất khác, lợi nhuận theo chủ trang trại đạt khoảng 25-30 triệu đồng/ngày. Số lượng trứng thu trong ngày cơ bản được tiêu thụ hết ngay trong ngày, gần như không phải lưu kho.

Quy mô sản xuất lớn cũng tạo việc làm cho lao động địa phương. Riêng khu chăn nuôi luôn duy trì ít nhất khoảng 20 công nhân. Ngoài ra, trang trại có 3 lái xe và 2 lao động thực hiện việc bốc, chuyển cám. Thu nhập của người lao động khoảng 6-7 triệu đồng/người/tháng.

Từ việc sử dụng đệm sinh học xử lý chất thải, kiểm soát nguồn nước, nhiệt độ chuồng nuôi đến sử dụng điện năng lượng mặt trời và hướng tới dây chuyền tự động có khả năng thu gom, xử lý phân, mô hình của HTX Nông nghiệp sạch Lâm Thảo đang từng bước đi theo hướng chăn nuôi xanh, sạch và tuần hoàn.