Giữ trái ngọt với phương châm ‘phòng là chính’

Trong sản xuất nông nghiệp hiện nay, bảo vệ thực vật không chỉ là xử lý sâu bệnh khi cây trồng bị gây hại mà quan trọng hơn là chủ động phòng ngừa, quản lý sức khỏe cây trồng ngay từ đầu vụ. Tại xã Phú Giáo (TP.HCM), mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng của gia đình chị Lệ Quyên, ngụ ấp Bình Tiến đang cho thấy hiệu quả rõ nét của hướng sản xuất này. Không chỉ mang lại thu nhập ổn định, mô hình còn góp phần thay đổi tư duy canh tác của nông dân theo hướng an toàn, bền vững và thân thiện với môi trường.

Nhận thấy cây dưa lưới có giá trị kinh tế cao, phù hợp với nhu cầu thị trường, từ năm 2014, chị Lệ Quyên đã mạnh dạn đầu tư hệ thống nhà màng trên diện tích 13.000m². Đây là mô hình sản xuất hiện đại, giúp kiểm soát tốt các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, nước tưới và dinh dưỡng. Đặc biệt, hệ thống nhà màng hạn chế côn trùng xâm nhập, giảm nguy cơ phát sinh sâu bệnh, từ đó giảm áp lực sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình canh tác.

Theo chị Quyên, muốn trồng dưa lưới đạt chất lượng, khâu bảo vệ thực vật phải được thực hiện ngay từ đầu, không chờ khi sâu bệnh xuất hiện mới xử lý. Trước mỗi vụ trồng, gia đình chị vệ sinh nhà màng, xử lý giá thể, kiểm tra hệ thống tưới nhỏ giọt và lựa chọn cây giống khỏe. Trong quá trình chăm sóc, vườn dưa được theo dõi thường xuyên để phát hiện sớm các biểu hiện bất thường trên lá, thân, rễ và trái.

Chị Quyên chia sẻ: “Trồng dưa lưới trong nhà màng tuy chi phí đầu tư ban đầu cao nhưng đổi lại kiểm soát được sâu bệnh tốt hơn. Quan trọng nhất là phải phòng bệnh từ đầu, giữ vườn thông thoáng, nước tưới và phân bón hợp lý. Khi cây khỏe thì sâu bệnh ít phát sinh, sản phẩm làm ra cũng an toàn hơn, người mua yên tâm hơn”.

Hiện nay, dưa lưới trong nhà màng có thể sản xuất từ 3 đến 4 vụ mỗi năm. Với giá bán dao động từ 20.000 – 30.000 đồng/kg, mỗi vụ trên diện tích 1.000m² mang lại lợi nhuận từ 40 đến hơn 60 triệu đồng. Chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống nhà màng khoảng 200 triệu đồng/1.000m². Nếu điều kiện sản xuất thuận lợi, với năng suất đạt từ 3,5 – 4 tấn/vụ, người trồng có thể thu hồi vốn sau khoảng một năm. Đây là mô hình cho hiệu quả cao, ít rủi ro, nhất là trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng chịu tác động của thời tiết, dịch hại và yêu cầu khắt khe hơn từ thị trường.

Điểm nổi bật của mô hình là phương châm “phòng là chính”. Việc bảo vệ cây trồng không phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc hóa học mà kết hợp nhiều giải pháp như vệ sinh vườn, kiểm soát ẩm độ, bón phân cân đối, tỉa lá hợp lý, theo dõi sinh trưởng của cây và sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy trình. Cách làm này phù hợp với định hướng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM), góp phần bảo vệ đất, nguồn nước, môi trường và sức khỏe người sản xuất lẫn người tiêu dùng.

Mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng đang từng bước được nhân rộng trên địa bàn xã Phú Giáo. Hiện nay, diện tích dưa lưới của xã Phú Giáo đạt hơn 70ha, hình thành vùng sản xuất tập trung, tạo điều kiện thuận lợi để áp dụng đồng bộ các biện pháp bảo vệ thực vật theo hướng an toàn. Khi nhiều hộ cùng thực hiện tốt việc phòng trừ sâu bệnh, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng nguyên tắc và ưu tiên các giải pháp sinh học, hiệu quả sản xuất được nâng lên rõ rệt.

Bà Bùi Thị Thúy Thơm, Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Giáo cho biết, mô hình của gia đình chị Lệ Quyên là một trong những điểm sáng trong phong trào nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi gắn với ứng dụng khoa học kỹ thuật. Hội Nông dân xã sẽ tiếp tục phối hợp tuyên truyền, vận động hội viên thay đổi tập quán sản xuất, chú trọng bảo vệ thực vật theo hướng phòng ngừa, sử dụng thuốc đúng cách, đúng liều lượng và bảo đảm thời gian cách ly.

“Thời gian tới, Hội Nông dân xã sẽ tiếp tục hỗ trợ hội viên tiếp cận các mô hình sản xuất an toàn, tập huấn kỹ thuật chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh trên cây trồng. Chúng tôi mong nông dân không chỉ làm ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao mà còn phải là sản phẩm an toàn, đáp ứng nhu cầu thị trường và góp phần bảo vệ môi trường nông thôn”, bà Bùi Thị Thúy Thơm nhấn mạnh.