Theo những đàn gà giống về bản

4 giờ 30 phút sáng, khi trời vùng biên Yên Sơn còn tối, xe chở gà giống của Mavin đã có mặt tại trụ sở xã. Sau chặng đường dài hơn 18 tiếng đồng hồ, 10.000 con gà một ngày tuổi được đưa xuống xe trong sự đón đợi của cán bộ địa phương.

Dù là ngày nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, cán bộ xã vẫn có mặt từ rất sớm. Mỗi người một việc, cùng đưa từng hộp gà xuống xe, sắp xếp vào khu vực khô ráo, kín gió để chờ trời sáng trao cho bà con. Gà mới nở còn yếu, lại vừa trải qua chặng đường dài nên mọi khâu đều được thực hiện cẩn thận, hạn chế di chuyển nhiều lần.

Mở nắp hộp, những chú gà một ngày tuổi với lớp lông tơ vàng óng xen nâu nhạt, đôi mắt nhỏ đen láy, chen nhau kêu ríu rít. Sau hành trình dài, đàn gà vẫn khỏe mạnh, nhanh nhẹn, con nào cũng nhỏ xinh, vừa trong lòng bàn tay.

Trời sáng rõ cũng là lúc người dân từ các bản lần lượt có mặt. Người mang theo bao, người chuẩn bị thùng giấy để đưa gà về nhà. Trước khi nhận con giống, từng hộ được kiểm tra danh sách, phát tài liệu và nghe cán bộ kỹ thuật hướng dẫn cách làm chuồng, quây úm, giữ nhiệt, cho ăn và phòng bệnh.

Trong chương trình an sinh xã hội tại tỉnh Sơn La năm 2026, Tập đoàn Mavin phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường trao tặng 10.000 con gà giống đẻ trứng Mavin Dekalb Brown cùng 2,5 tấn thức ăn chăn nuôi cho 100 hộ dân tại hai xã Yên Sơn và Phiêng Cằm. Mỗi xã có 50 hộ được nhận hỗ trợ; mỗi hộ nhận 100 con gà giống và một bao thức ăn chăn nuôi loại 25 kg.

Ươm hy vọng từ đàn gà nhỏ

Yên Sơn là xã biên giới còn nhiều khó khăn của tỉnh Sơn La, được thành lập trên cơ sở sáp nhập 2 xã Yên Sơn và Chiềng On, huyện Yên Châu cũ. Toàn xã có 15 bản, trong đó 9 bản đặc biệt khó khăn; hiện còn 567 hộ nghèo và 334 hộ cận nghèo. Người dân chủ yếu sống dựa vào sản xuất nông nghiệp, trong khi đất canh tác, vốn và điều kiện đầu tư của nhiều gia đình còn hạn chế.

Ông Bùi Văn Tâm, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Yên Sơn cho biết, để nguồn hỗ trợ đến đúng đối tượng, xã đã rà soát, lựa chọn các hộ phù hợp. Trước ngày bàn giao, cán bộ xã và cán bộ thú y còn xuống từng bản, hướng dẫn bà con chuẩn bị chuồng nuôi, quây úm và bóng sưởi.

Với một địa phương còn nhiều hộ nghèo như Yên Sơn, theo ông Tâm, việc hỗ trợ gà giống, thức ăn và hướng dẫn kỹ thuật có ý nghĩa thiết thực. Có đủ những điều kiện ban đầu, các hộ có thể bắt tay vào chăn nuôi ngay, thay vì phải tự xoay xở con giống, thức ăn và cách chăm sóc như trước.

Bản Co Tôm có 96 hộ, đều là đồng bào dân tộc Xinh Mun, trong đó có tới 59 hộ nghèo. Cuộc sống của bà con lâu nay chủ yếu trông vào cây ngô, nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao. Bản đang định hướng đưa cây cà phê, cây lê vào sản xuất, song mới chỉ ở những bước đầu. Vì vậy, khi có thêm một hướng sinh kế từ chăn nuôi, người dân trong bản ai cũng phấn khởi.

Ông Vì Văn Yến, Trưởng bản Co Tôm kể, trước ngày bàn giao, cán bộ xã và cán bộ thú y đã đến tận bản, vào từng hộ kiểm tra chỗ nuôi, hướng dẫn cách làm chuồng và úm gà. Các gia đình cũng tranh thủ dọn dẹp, che chắn chuồng, chuẩn bị bóng sưởi để đón đàn gà mới.

Trong số những người có mặt từ sớm có chị Lò Thị Duyên, ở bản Chờ Lồng. Gia đình chị thuộc diện hộ nghèo, trước đây đã nuôi gà nhưng chỉ với số lượng ít, chủ yếu phục vụ sinh hoạt trong nhà. Lần này được nhận 100 con, chị dành riêng một khoảng chuồng, làm quây úm và chuẩn bị bóng sưởi từ trước.

Đứng bên hộp gà vừa nhận, chị Duyên cười tươi: “Hôm nay được nhận gà, tôi rất vui. Gia đình đã chuẩn bị chỗ úm và sẽ cố gắng chăm sóc đàn gà thật tốt”.

Nụ cười vẫn thường trực trên gương mặt chị khi nâng niu những chú gà nhỏ, cẩn thận kiểm tra lại hộp trước khi mang về nhà. Chị chỉ mong đàn gà lớn đều, ít hao hụt, vài tháng nữa bắt đầu cho trứng để gia đình có thêm một khoản thu nhập.

Nhận gà xong, bà con không nán lại lâu. Gà mới nở một ngày tuổi cần được sớm đưa vào quây, giữ đủ ấm, cho uống nước và ăn đúng cách. Những hộp gà lần lượt được buộc chắc sau xe, theo người dân về các bản, nơi chuồng úm đã được chuẩn bị sẵn.

Vượt đường xa đến với Phiêng Cằm

Khi việc bàn giao tại Yên Sơn hoàn tất, 5.000 con gà giống dành cho xã Phiêng Cằm tiếp tục được đưa lên xe. Đoàn lại lên đường, mang theo số gà và thức ăn còn lại đến với 50 hộ dân đang chờ.

Quãng đường từ Yên Sơn đến Phiêng Cằm khá xa, trời lại mưa, nhiều vị trí trên đường bị sạt lở. Có đoạn, xe phải đi chậm, cẩn thận tránh đất đá và những phần mặt đường trơn trượt. Đàn gà vừa nở nên trong suốt hành trình, người vận chuyển phải thường xuyên chú ý đến nhiệt độ, độ thông thoáng và tình trạng con giống.

Đến Phiêng Cằm, gà nhanh chóng được đưa xuống xe, xếp vào khu vực khô ráo đã được cán bộ xã chuẩn bị từ trước. Từng hộp được chuyển nhẹ tay, tránh làm đàn gà xáo trộn thêm sau chặng đường dài.

Mở hộp kiểm tra, những chú gà nhỏ vẫn khỏe mạnh, nhanh nhẹn. Tiếng gà ríu rít giữa sân xã khiến người dân cùng kéo đến xem. Trước khi nhận gà, người dân Phiêng Cằm cũng được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc. Nội dung được nhắc kỹ nhất là giai đoạn úm, bởi đây là thời điểm quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống và sự phát triển đồng đều của cả đàn.

Trong ba ngày đầu, nhiệt độ dưới chụp úm cần duy trì khoảng 32-34°C. Nền chuồng phải khô, có lớp độn, được che chắn để tránh gió lùa nhưng vẫn bảo đảm thông thoáng. Tuần đầu tiên, gà được cho ăn từ 6 đến 8 lần mỗi ngày; sau đó, số lần và lượng thức ăn được điều chỉnh theo từng tuần tuổi.

Không phải gia đình nào cũng có dụng cụ đo nhiệt độ, vì vậy cán bộ kỹ thuật hướng dẫn bà con quan sát chính đàn gà. Nếu gà túm lại dưới bóng sưởi, kêu nhiều là đang bị lạnh; nếu dạt xa nguồn nhiệt, há mỏ thở thì chuồng úm quá nóng. Khi gà tản đều trong quây, đi lại và ăn uống bình thường, nhiệt độ đã phù hợp.

Bà con còn được phổ biến lịch vaccine phòng các bệnh thường gặp trên đàn gà. Tài liệu hướng dẫn được phát đến từng hộ để mang về theo dõi, tránh bỏ sót những mốc phòng bệnh quan trọng.

Ông Phạm Hà Nam, Phó Giám đốc Công ty TNHH Mavin Sơn La cho biết, con giống và thức ăn mới chỉ là sự hỗ trợ ban đầu, còn đàn gà sau này phát triển ra sao phụ thuộc rất nhiều vào cách chăm sóc của mỗi gia đình. Đặc biệt, trong những tuần đầu, người nuôi cần thường xuyên theo dõi đàn gà, giữ đủ nhiệt, vệ sinh chuồng và thực hiện đúng lịch phòng bệnh.

“Chúng tôi mong bà con thực hiện đúng những hướng dẫn kỹ thuật, khi gặp khó khăn thì chủ động trao đổi để được hỗ trợ. Điều mong muốn nhất là đàn gà có tỷ lệ sống tốt, phát triển khỏe mạnh và sau này thực sự tạo thêm thu nhập cho mỗi gia đình”, ông Nam chia sẻ.

Mavin Dekalb Brown là giống gà hướng trứng, đã được Tập đoàn Mavin đưa vào chăn nuôi thực tế và cho thấy khả năng thích nghi tốt khi được chăm sóc đúng quy trình. Với 100 con gà, các hộ có thể bố trí nuôi ngay trong khuôn viên gia đình, tận dụng công lao động và một phần thức ăn sẵn có. Khi đàn gà bắt đầu sinh sản, số trứng thu được vừa có thể cải thiện bữa ăn, vừa đem bán để trang trải thêm chi phí sinh hoạt.

Cuối buổi chiều, sân xã Phiêng Cằm thưa dần. Những hộp gà nhỏ theo người dân về các bản, khép lại hành trình dài từ Gia Lai ra Sơn La, rồi từ Yên Sơn vượt qua những đoạn đường sạt lở để đến Phiêng Cằm.

Mong rằng, khoảng 5 tháng nữa, những chú gà nhỏ hôm nay sẽ lớn khỏe và bắt đầu cho những quả trứng đầu tiên. Từ đàn gà được hỗ trợ, các hộ sẽ có thêm nguồn thu, từng bước gây dựng sinh kế ổn định, vươn lên thoát nghèo bền vững.

Sơn La là một địa bàn trọng điểm trong chiến lược phát triển của Mavin tại khu vực Tây Bắc. Hiện nay, Tập đoàn đang hoàn thiện Tổ hợp chế biến thức ăn chăn nuôi và nông sản Mavin Sơn La, dự kiến đưa vào hoạt động cuối năm 2026, đồng thời định hướng phát triển các hoạt động chăn nuôi và chuỗi giá trị nông nghiệp tại khu vực. Vì vậy, bên cạnh hoạt động đầu tư, Mavin xác định việc đồng hành với người nông dân và cộng đồng địa phương là một phần trong định hướng phát triển lâu dài tại Sơn La.