Hiệu quả ngoài mong đợi từ một dự án sản xuất cà phê hữu cơ

Hiệu quả vượt kỳ vọng

Trong bối cảnh ngành cà phê Việt Nam đang đứng trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và sản xuất thân thiện với môi trường, việc phát triển cà phê hữu cơ được xem là hướng đi tất yếu nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Tại Gia Lai, dự án “Xây dựng mô hình sản xuất cà phê hữu cơ” do Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai giai đoạn 2023 – 2025 đã mang lại những kết quả tích cực, tạo tiền đề quan trọng để nhân rộng mô hình trên địa bàn.

Dự án được thực hiện tại xã Bờ Ngoong với mục tiêu xây dựng mô hình sản xuất cà phê hữu cơ gắn với tổ khuyến nông cộng đồng, nâng cao năng lực cho nông dân, hợp tác xã và thúc đẩy liên kết tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị.

Dự án xây dựng mô hình chuyển đổi thâm canh cà phê hữu cơ quy mô 30ha với sự tham gia của 4 hộ dân. Trong suốt 3 năm thực hiện, các hộ được hỗ trợ vật tư, hướng dẫn kỹ thuật canh tác hữu cơ, xây dựng vùng đệm, ghi chép nhật ký sản xuất và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn hữu cơ theo quy định quốc tế.

Bên cạnh hỗ trợ sản xuất, dự án còn chú trọng nâng cao năng lực cho người dân thông qua các lớp tập huấn, đào tạo kỹ thuật, hội thảo đầu bờ và tham quan học tập kinh nghiệm. Hoạt động của tổ khuyến nông cộng đồng được phát huy hiệu quả, trở thành cầu nối giữa cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp và nông dân trong quá trình chuyển giao kỹ thuật cũng như tổ chức sản xuất.

Ông Võ Văn Kế, Chủ nhiệm dự án “Xây dựng mô hình sản xuất cà phê hữu cơ” (Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai) cho biết, sau 3 năm triển khai, dự án đã hoàn thành toàn bộ các mục tiêu đề ra, đồng thời đạt được nhiều kết quả vượt mong đợi. Toàn bộ diện tích tham gia mô hình đã được cấp chứng nhận hữu cơ EU, được cấp mã số vùng trồng và áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Đặc biệt, năng suất cà phê của mô hình đạt 20,6 tạ nhân/ha, tăng hơn 58% so với mục tiêu ban đầu là 13 tạ nhân/ha.

“Đây là kết quả rất đáng ghi nhận bởi trong sản xuất hữu cơ, năng suất thường giảm trong giai đoạn đầu chuyển đổi do đất đai, hệ sinh thái cần thời gian phục hồi và cân bằng dinh dưỡng”, ông Kế chia sẻ.

Cũng theo ông Kế, ngoài đạt hiệu quả về năng suất, mô hình còn mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội. Lợi nhuận bình quân đạt 334,4 triệu đồng/ha, cao hơn 17,26% so với phương thức sản xuất truyền thống. Việc liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ giúp người dân yên tâm sản xuất, giảm áp lực về đầu ra và từng bước tiếp cận các thị trường có giá trị cao.

“Một dấu ấn quan trọng khác là dự án đã xây dựng thành công chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Thông qua các hoạt động tọa đàm, kết nối doanh nghiệp và HTX, sản phẩm cà phê hữu cơ được doanh nghiệp cam kết bao tiêu lâu dài sau khi đạt chứng nhận. Đây là yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững của mô hình, tránh tình trạng sản xuất đạt tiêu chuẩn nhưng gặp khó khăn trong tiêu thụ”, ông Kế nhấn mạnh.

Ông kế cũng cho biết, ngoài hiệu quả kinh tế, mô hình còn mang lại nhiều lợi ích về môi trường và xã hội. Việc sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học và các biện pháp canh tác thân thiện giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất, tăng khả năng giữ nước, phục hồi hệ vi sinh vật có lợi và giảm ô nhiễm môi trường. Người sản xuất cũng hạn chế tiếp xúc với hóa chất độc hại, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Lan tỏa sản xuất hữu cơ

Kết quả thực hiện cho thấy, mô hình cà phê hữu cơ hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn mà tỉnh Gia Lai đang hướng tới. Đây cũng là giải pháp quan trọng giúp ngành cà phê địa phương thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng các quy định mới của thị trường xuất khẩu như quy định chống phá rừng của EU (EUDR).

Bên cạnh việc đồng hành triển khai dự án, thời gian qua, Công ty TNHH Vĩnh Hiệp còn hỗ trợ HTX và người dân tiêu thụ sản phẩm cà phê hữu cơ theo hướng ổn định, bền vững.

Anh Dương Văn Thành, Trưởng phòng Phát triển bền vững – Công ty TNHH Vĩnh Hiệp cho biết, thông qua dự án, các hộ dân đã từng bước xây dựng được vùng nguyên liệu cà phê đạt tiêu chuẩn hữu cơ, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong và ngoài nước. Nhờ đó, giá trị hạt cà phê được nâng lên, tạo lợi thế cạnh tranh và tăng thu nhập cho người sản xuất.

“Đây là tiền đề quan trọng để ngành cà phê Gia Lai phát triển theo hướng xanh, thông minh, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và đáp ứng xu thế tiêu dùng xanh”, anh Thành chia sẻ.

Ông Võ Văn Kế cho biết, từ những kết quả đạt được, khả năng nhân rộng mô hình được đánh giá rất lớn. Gia Lai có lợi thế khi diện tích cà phê lớn, điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp cùng sự quan tâm của các cấp chính quyền trong phát triển nông nghiệp hữu cơ. Bên cạnh đó, nhu cầu thị trường đối với sản phẩm cà phê hữu cơ, có chứng nhận ngày càng tăng, tạo động lực để nông dân mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất.

“Ngay trong giai đoạn triển khai dự án, diện tích nhân rộng đã tăng thêm 12ha, vượt 40% so với mục tiêu ban đầu. Điều này cho thấy sức lan tỏa của mô hình cũng như niềm tin của người dân đối với hiệu quả của sản xuất hữu cơ”, ông Kế chia sẻ.

Cũng theo ông Kế, thông qua các lớp đào tạo, tập huấn và hoạt động tham quan thực tế, nhiều nông hộ đã tiếp cận và từng bước áp dụng quy trình canh tác hữu cơ. Mô hình trở thành địa chỉ học tập, trao đổi kinh nghiệm cho nông dân, góp phần thúc đẩy hình thành các vùng sản xuất cà phê hữu cơ tập trung trong thời gian tới.

“Dự án đã tạo dấu ấn rõ nét trong quá trình chuyển đổi sản xuất nông nghiệp theo hướng xanh và bền vững. Thành công của mô hình không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho người trồng cà phê mà còn góp phần nâng cao giá trị thương hiệu cà phê Gia Lai trên thị trường trong nước và quốc tế”, ông Võ Văn Kế chia sẻ.