Giám sát chặt hàng chục tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU

Tính đến cuối tháng 5/2026, toàn tỉnh Quảng Ngãi hiện có 4.960 tàu cá. Trong đó, 100% tàu cá đã được đăng ký và cập nhật lên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase. Toàn bộ 4.793 tàu cá đang hoạt động đều đã được cấp giấy phép khai thác thủy sản theo quy định.

Hiện còn 67 tàu cá không đủ điều kiện cấp hoặc gia hạn giấy phép, chiếm khoảng 1,38% tổng số tàu đăng ký và được xác định là nhóm có nguy cơ cao vi phạm IUU. Trong số này, có 40 tàu đang neo đậu ngoài tỉnh, phần lớn đã xác định được vị trí, và 27 tàu neo đậu trong tỉnh đang được các địa phương theo dõi chặt chẽ.

Thời gian qua, các địa phương ven biển của Quảng Ngãi đã đồng loạt tăng cường triển khai nhiều giải pháp chống khai thác IUU như rà soát đội tàu, kiểm tra giấy phép khai thác, giám sát thiết bị hành trình, tuyên truyền pháp luật thủy sản và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Công tác phối hợp giữa chính quyền địa phương, lực lượng biên phòng, ngành thủy sản và công an được đẩy mạnh nhằm quản lý chặt hoạt động khai thác trên biển.

Tại phường Trà Câu, địa phương hiện có 489 tàu cá, trong đó 436 tàu từ 6m trở lên đã đăng ký đầy đủ. Đáng chú ý, toàn bộ tàu cá trên địa bàn đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Hiện địa phương còn 4 tàu hết hạn đăng kiểm và đang được hướng dẫn hoàn thiện thủ tục theo quy định.

Đối với tàu cá nguy cơ cao vi phạm IUU, phường hiện có một tàu mang số hiệu QNg 94138TS đang neo đậu tại cảng Mỹ Á. Tàu này đã bị niêm phong, cấm đưa ngư lưới cụ lên tàu, đồng thời gắn biển nhận diện “Tàu cá không đủ điều kiện hoạt động” và bố trí lực lượng giám sát thường xuyên.

Ông Nguyễn Thế Vĩnh, Phó Chủ tịch UBND phường Trà Câu cho biết, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp theo các kế hoạch của UBND tỉnh liên quan đến khuyến nghị của Đoàn Thanh tra EC. Ngoài ban hành văn bản chỉ đạo quyết liệt, địa phương còn tăng cường tuyên truyền đến ngư dân và chủ tàu về các quy định đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép khai thác, duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình, ghi nộp nhật ký khai thác và tuyệt đối không vi phạm vùng biển nước ngoài.

“Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp nên việc quản lý đội tàu ngày càng chặt chẽ hơn. Các tàu có nguy cơ cao đều được kiểm soát nghiêm ngặt, không để phát sinh vi phạm. Riêng trong tháng 5/2026, địa phương không ghi nhận trường hợp tàu cá vi phạm khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài”, ông Vĩnh nói.

Tại phường Sa Huỳnh, nơi có đội tàu khai thác lớn với 1.210 tàu cá, công tác chống khai thác IUU cũng được triển khai quyết liệt. Qua rà soát, địa phương hiện còn 26 tàu thuộc diện nguy cơ cao vi phạm IUU và 64 tàu hết hạn giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật.

Ông Lê Duy Bảo, Phó Chủ tịch UBND phường Sa Huỳnh cho biết, địa phương đã phối hợp với Chi cục Thủy sản – Biển đảo tỉnh, Đồn Biên phòng Sa Huỳnh, công an cùng nhiều đơn vị liên quan tăng cường tuyên truyền trực tiếp tại khu dân cư, kiểm tra thực tế vị trí neo đậu tàu cá và vận động các chủ tàu chấp hành nghiêm quy định khai thác thủy sản.

Ngoài việc công khai danh sách tàu nguy cơ cao, tàu hết hạn đăng kiểm, địa phương còn phối hợp niêm phong các tàu không đủ điều kiện hoạt động và đôn đốc chủ tàu hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Công tác xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản cũng được tăng cường nhằm nâng cao tính răn đe.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai chống khai thác IUU ở tỉnh Quảng Ngãi vẫn còn nhiều khó khăn. Trong đó, nhiều tàu cá hoạt động dài ngày ngoài tỉnh hoặc tại các tỉnh phía Bắc khiến việc tiếp cận, kiểm tra gặp trở ngại. Một số ngư dân vẫn cố tình ngắt kết nối thiết bị giám sát hành trình, vượt ranh giới cho phép để khai thác trái phép hoặc móc nối với tàu hậu cần nhằm né tránh kiểm tra.

Ngoài ra, nhiều tàu cá đã chìm, hư hỏng, bán phế liệu hoặc bị ngân hàng thu hồi nhưng chưa hoàn tất thủ tục xóa đăng ký nên vẫn nằm trong danh sách tàu nguy cơ cao, gây áp lực cho công tác quản lý.

Từ thực tế ở các địa phương trong tỉnh, ông Đỗ Tâm Hiển, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các đơn vị liên quan triển khai quyết liệt công tác chống khai thác IUU theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”. Địa phương nào để xảy ra vi phạm thì phải chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh.

Lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu ngành nông nghiệp phối hợp các địa phương sớm triển khai giải bản tàu cá, loại bỏ các tàu không đủ điều kiện hoạt động nhưng vẫn neo đậu tại cảng; đồng thời rà soát hệ thống cảng cá, hạ tầng nghề cá để quản lý đồng bộ.

Theo ông Hiển, bên cạnh tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, Quảng Ngãi sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực thủy sản, từ đăng kiểm tàu cá, giám sát hành trình đến truy xuất nguồn gốc hải sản. Đây được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá, ngăn chặn khai thác IUU và hướng tới phát triển nghề cá bền vững.