Xây dựng kênh hỗ trợ thực thi chính sách ngành trồng trọt và BVTV

Doanh nghiệp giống cây trồng chờ hướng dẫn cụ thể

Những thay đổi mạnh mẽ về cắt giảm thủ tục hành chính theo tinh thần Nghị quyết 198/2025/QH15 đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh giống cây trồng. Tuy nhiên, cùng với sự đồng thuận là không ít băn khoăn về cách thức triển khai trong thực tế.

Chia sẻ tại Hội nghị triển khai các nghị quyết của Chính phủ và thông tư của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về phân cấp, phân quyền, cắt giảm điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức chiều 8/6, đại diện Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam cho biết, nhiều doanh nghiệp quan tâm đến việc bãi bỏ thủ tục chỉ định tổ chức khảo nghiệm giống cây trồng.

Theo cách hiểu hiện nay, quy định mới đồng nghĩa với việc xã hội hóa mạnh hoạt động khảo nghiệm. Vì vậy, doanh nghiệp mong muốn được làm rõ liệu các đơn vị có đăng ký ngành nghề khảo nghiệm giống cây trồng có được trực tiếp thực hiện khảo nghiệm giá trị canh tác, giá trị sử dụng (VCU), khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định (DUS) hay không. Đồng thời cần có hướng dẫn cụ thể về điều kiện và tiêu chuẩn đối với các tổ chức thực hiện khảo nghiệm.

Bên cạnh đó, cơ chế tự công bố thông tin giống cây trồng sau khi bãi bỏ thủ tục tiếp nhận của cơ quan quản lý cũng là nội dung được nhiều doanh nghiệp quan tâm. Các doanh nghiệp đề nghị làm rõ hình thức công bố, nơi lưu trữ thông tin và cách thức sử dụng hồ sơ khi thực hiện các thủ tục xuất nhập khẩu giống cây trồng.

Hiệp hội cũng bày tỏ băn khoăn khi Nghị quyết 198 chỉ có hiệu lực đến ngày 28/2/2027, đồng thời đề xuất cơ quan quản lý tăng cường các cuộc đối thoại chuyên đề để kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.

Giải đáp những vấn đề trên, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết Nghị quyết 198 là bước chuyển quan trọng theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm. Các tổ chức khảo nghiệm không còn phải thực hiện thủ tục công nhận như trước nhưng vẫn phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả khảo nghiệm.

Đối với giống cây trồng chính (lúa, ngô), các tổ chức khảo nghiệm độc lập hoặc đơn vị có đăng ký hoạt động khảo nghiệm được thực hiện khảo nghiệm DUS, VCU theo tiêu chuẩn quốc gia hiện hành. Trường hợp chưa có tiêu chuẩn quốc gia sẽ áp dụng các tài liệu kỹ thuật quốc tế được pháp luật cho phép sử dụng.

Về tự công bố lưu hành giống cây trồng, doanh nghiệp được quyền tự công bố và tự chịu trách nhiệm về nội dung đã công bố. Hồ sơ phải được lưu giữ tại doanh nghiệp để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cần thiết. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan nhằm bảo đảm không phát sinh khoảng trống pháp lý khi Nghị quyết 198 hết hiệu lực.

Cải cách mạnh nhưng cần thống nhất cách thực hiện ở địa phương

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Trí Ngọc, Tổng Thư ký kiêm Phó Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, đánh giá những thay đổi mạnh mẽ về thể chế và cải cách thủ tục hành chính thời gian qua đã tạo tâm lý phấn khởi cho cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, điều khiến nhiều doanh nghiệp quan tâm hiện nay không chỉ là nội dung chính sách mà còn là cách thức tổ chức thực hiện.

Theo ông Ngọc, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền sẽ phát huy hiệu quả nếu được triển khai thống nhất. Trong khi cơ quan quản lý trung ương không còn trực tiếp xử lý nhiều thủ tục như trước, một số địa phương vẫn đang lúng túng trong việc áp dụng các quy định mới. Điều này khiến doanh nghiệp lo ngại mỗi nơi có thể hiểu và thực hiện theo một cách khác nhau.

Từ thực tiễn của ngành phân bón, ông đề xuất cần tổ chức thêm các hội nghị, hội thảo chuyên đề để cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan cùng trao đổi sâu hơn về các quy định mới cũng như định hướng phát triển ngành trong bối cảnh thị trường thế giới có nhiều biến động.

Một nội dung được ông Nguyễn Trí Ngọc đặc biệt quan tâm là cơ chế phân loại và đánh giá rủi ro đối với hàng hóa. Theo ông, cần xây dựng các tiêu chí rõ ràng để xác định mức độ rủi ro thấp, trung bình hay cao đối với từng nhóm sản phẩm, từ đó áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp. Việc đánh giá phải dựa trên cơ sở khoa học, minh bạch để vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước.

“Giai đoạn đầu triển khai các chính sách mới sẽ phát sinh khối lượng công việc lớn. Vì vậy, các hoạt động tập huấn, hướng dẫn và hỗ trợ thực thi cần được tăng cường để giúp địa phương và doanh nghiệp nhanh chóng thích ứng với những thay đổi”, đại diện Hiệp hội Phân bón Việt Nam đề xuất.

Cần thêm kênh đối thoại để tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp

Chung quan điểm với ngành phân bón, ông Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Sản xuất và Kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật Việt Nam, cho biết cộng đồng doanh nghiệp rất đồng tình với chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đây là những thay đổi lớn, tác động trực tiếp đến công tác quản lý ở địa phương nên chắc chắn sẽ phát sinh nhiều vấn đề cần được giải đáp trong quá trình thực hiện.

Theo ông Sơn, cần sớm xây dựng một kênh thông tin hoặc chuyên mục trực tuyến để tiếp nhận, tổng hợp các ý kiến từ doanh nghiệp, địa phương, các tổ chức xã hội và cơ quan quản lý. Trên cơ sở đó, cơ quan chuyên môn có thể giải đáp kịp thời, bảo đảm cách hiểu và cách thực hiện được thống nhất trên phạm vi cả nước.

Bên cạnh đó, ông đề xuất tổ chức thêm các hội thảo chuyên sâu theo từng lĩnh vực như thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hay giống cây trồng để doanh nghiệp, nhà khoa học và cơ quan quản lý có điều kiện trao đổi kỹ hơn về những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Theo ông Sơn, năng lực thực thi giữa các địa phương hiện vẫn còn chênh lệch, trong khi các quy định mới được triển khai khá nhanh. Do đó, công tác đào tạo, tập huấn cần được chú trọng hơn để tránh lúng túng ở cơ sở.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò của báo chí trong việc tuyên truyền, phổ biến chính sách mới. Các cơ quan truyền thông có thể trở thành cầu nối giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp và địa phương thông qua các chuyên trang, chuyên mục giải đáp những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

“Cắt giảm thủ tục hành chính là chủ trương rất đúng và mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. Điều quan trọng là phải tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ trên phạm vi cả nước. Nếu mỗi địa phương áp dụng theo một cách khác nhau thì doanh nghiệp vẫn sẽ gặp rất nhiều khó khăn”, ông Sơn chia sẻ.

Theo ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, việc triển khai các nghị quyết của Chính phủ và thông tư của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về phân cấp, phân quyền, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính là bước đi quan trọng nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

“Để thực hiện hiệu quả cơ chế hậu kiểm, các doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức, tăng cường tuân thủ pháp luật, đồng thời chủ động trao đổi, chia sẻ thông tin với cơ quan quản lý. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ tiếp tục đồng hành cùng địa phương, doanh nghiệp và các hiệp hội nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo môi trường sản xuất kinh doanh thuận lợi, góp phần phát triển ngành trồng trọt theo hướng an toàn, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế”, lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chia sẻ.