UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Quyết định số 713/QĐ-UBND phê duyệt dự án chuyển đổi nghề, gắn với cơ cấu lại đội tàu và ứng dụng công nghệ số trong khai thác hải sản.
Đội tàu khai thác thủy sản của tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: KS.
Đây được xem là bước đi mang tính đột phá nhằm giải quyết các bất cập tồn đọng, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững và nâng cao sinh kế cho hàng vạn ngư dân địa phương.
Bài toán cấp bách về bảo tồn và sinh kế
Với đường bờ biển dài 192 km và vùng biển quản lý rộng khoảng 14.000 km², Lâm Đồng vốn là một trong những ngư trường trọng điểm của cả nước. Tuy nhiên, thực trạng ngành khai thác đang đặt ra những thách thức gay gắt. Trữ lượng thủy sản suy giảm, môi trường biển bị ô nhiễm và các hệ sinh thái quan trọng đang bị xâm hại nghiêm trọng do cường lực khai thác quá lớn.
Theo số liệu thống kê đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 8.210 tàu cá. Trong đó, nhiều nhất là các nghề câu (2.967 tàu), lưới rê (2.127 tàu), lồng bẫy (887 tàu)…
Đáng lo ngại hơn, tình trạng sử dụng các nghề hủy diệt như lưới kéo đơn, lồng xếp, hay cào nhám vẫn diễn ra tại vùng ven bờ, làm “nghèo” đi nguồn tài nguyên biển. Nghề lưới kéo đơn ven bờ có tỷ lệ cá non bị đánh bắt lên tới hơn 80%, khiến nguồn lợi không còn cơ hội tái tạo.
Bên cạnh đó, trình độ của ngư dân còn hạn chế với hơn 85% lao động chỉ ở mức tiểu học và trung học cơ sở, chủ yếu làm việc dựa trên kinh nghiệm “cha truyền con nối”. Điều này tạo nên rào cản lớn trong việc tiếp cận khoa học công nghệ hiện đại. Do đó, việc chuyển đổi nghề nghiệp và cơ cấu lại đội tàu không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là chìa khóa để đảm bảo an sinh xã hội, giúp người dân tránh khỏi cái bẫy “nghèo và tái nghèo”.
Đột phá công nghệ số và mục tiêu 2030
Dự án đặt ra mục tiêu cụ thể đến năm 2030, số lượng tàu cá của tỉnh sẽ giảm xuống còn khoảng 7.200 chiếc, tập trung loại bỏ hoàn toàn các nghề gây hại môi trường.
Tỉnh Lâm Đồng đang triển thực hiện “số hóa” toàn diện hoạt động khai thác. Ảnh: KS.
Theo ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, điểm nhấn quan trọng trong chiến lược này là việc “số hóa” toàn diện hoạt động khai thác.
Lâm Đồng quyết tâm đạt tỷ lệ 100% tàu cá duy trì kết nối hệ thống giám sát hành trình (VMS) ổn định và 100% tàu cá sử dụng nhật ký khai thác điện tử (eLogbook) thay thế cho bản giấy truyền thống. Việc áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) sẽ giúp minh bạch hóa thông tin dữ liệu từ khâu kiểm soát khai thác đến chế biến và xuất khẩu. Đây không chỉ là giải pháp để gỡ “thẻ vàng” IUU mà còn giúp ngư dân chủ động hơn trong phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn trên biển.
Song song với quản lý, tỉnh cũng mở ra nhiều hướng đi mới cho ngư dân. Những chủ tàu không đủ điều kiện khai thác sẽ được hỗ trợ chuyển sang nuôi trồng thủy sản lồng bè trên biển, làm dịch vụ hậu cần tại cảng, hoặc phát triển du lịch cộng đồng. Đặc biệt, mô hình đồng quản lý bảo vệ nguồn lợi thủy sản sẽ được nhân rộng với 11 tổ chức cộng đồng tại các địa phương trọng điểm như Liên Hương, Phan Rí Cửa, Phú Quý… nhằm chuyển đổi nghề nghiệp cho khoảng 3.000 ngư dân.
Với tổng kinh phí đầu tư lớn từ ngân sách và các nguồn vốn xã hội hóa, dự án kỳ vọng sẽ tạo ra diện mạo mới cho nghề cá Lâm Đồng, đó là hiện đại hơn, minh bạch hơn và trên hết là hài hòa giữa lợi ích kinh tế với bảo vệ môi trường sinh thái biển cho thế hệ mai sau.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp
