Biến rác sinh hoạt hữu cơ thành phân bón, giảm chi phí sản xuất

Giảm áp lực chi phí sản xuất

Trong bối cảnh chi phí vật tư nông nghiệp liên tục tăng, đặc biệt là phân bón, nhiều nông hộ buộc phải tính lại bài toán sản xuất nếu muốn duy trì hiệu quả. Không ít người chọn cách cắt giảm đầu tư, song cũng có hộ đi theo hướng chủ động đầu vào để giảm phụ thuộc vào vật tư hóa học.

Tại phường Lâm Viên – Đà Lạt (Lâm Đồng), ông Vũ Nhuần là một trong những người lựa chọn hướng đi này. Từng có nhiều năm trồng hoa, tiếp cận và thử nghiệm các giống nhập ngoại ngay từ giai đoạn nông nghiệp công nghệ cao bắt đầu phát triển, ông Nhuần tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong sản xuất. Khoảng 7 năm trước, ông chuyển sang trồng phúc bồn tử, cây giống được nhập từ Châu Âu, phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương và cho khai thác ổn định.

Từ các chương trình tập huấn về nông nghiệp bền vững, ông bắt đầu tận dụng rác hữu cơ sinh hoạt trong gia đình để nuôi trùn quế, lấy phân bón trở lại cho vườn cây. Ông đã áp dụng bón phân trùn quế cho vườn cây được 3 năm, giúp cây sinh trưởng ổn định, tăng sức đề kháng so với trước.

Toàn bộ rác hữu cơ trong sinh hoạt gia đình được phân loại, đưa vào nuôi trùn quế, sau đó quay vòng trở lại bón cho cây trồng, hình thành chu trình khép kín ngay tại nông hộ.

Với diện tích khoảng 5.000m2 trồng phúc bồn tử, mỗi năm vườn của ông cần khoảng 8 – 10m3 phân hữu cơ. Hiện gia đình đã chủ động được khoảng 4m3 phân trùn quế chất lượng cao, phần còn lại vẫn phải bổ sung từ bên ngoài. Theo tính toán, nếu tự chủ hoàn toàn, chi phí phân bón có thể giảm khoảng 20 – 30%.

Không chỉ dừng ở yếu tố chi phí, việc tận dụng rác hữu cơ còn giúp cải tạo đất. Độ mùn được tăng lên, đất tơi xốp hơn, khả năng giữ ẩm và dinh dưỡng tốt hơn, từ đó tạo điều kiện cho cây trồng phát triển ổn định. Khi đất được cải thiện, nhu cầu sử dụng phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật cũng giảm theo, góp phần nâng chất lượng sản phẩm.

Đây không chỉ là cách tận dụng rác thải mà là sự thay đổi trong cách tổ chức đầu vào. Khi một phần chi phí được kiểm soát từ chính nội tại hộ sản xuất, rủi ro từ biến động giá vật tư bên ngoài cũng giảm đi đáng kể.

Giữ nhịp thu nhập nhờ sản xuất ổn định, bền vững

Khi vật tư đầu vào được kiểm soát tốt hơn, hiệu quả sản xuất cũng tăng rõ rệt. Vườn phúc bồn tử của ông Nhuần hiện có khoảng 6.000 gốc, trong đó khoảng 2.000 gốc giống đen và 4.000 gốc giống đỏ, cho thu hoạch gần như quanh năm.

Phương pháp trên giúp thu nhập không dồn vào một thời điểm mà được phân bổ đều theo ngày. Với diện tích 5.000m2, vườn của ông duy trì nguồn thu bình quân 2 – 3 triệu đồng mỗi ngày nhờ khả năng cho thu hoạch liên tục. Sản lượng trung bình đạt khoảng 20kg/ngày, có thời điểm lên tới 30kg, tùy theo đơn hàng.

Sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ qua thương lái theo các mối liên kết sẵn giúp đầu ra tương đối ổn định. Theo ông Nhuần, việc chuyển từ mô hình du lịch nông nghiệp sang sản xuất gắn với tiêu thụ theo đơn hàng giúp thu nhập đều hơn, hạn chế rủi ro thị trường.

Cùng với đó, việc sử dụng phân trùn quế giúp cây khỏe hơn, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh. Nhờ đó nhu cầu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật giảm, vừa tiết kiệm chi phí, vừa nâng chất lượng nông sản.

Không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình, ông Nhuần còn hỗ trợ kỹ thuật cho nhiều nông dân khác. Trước đây, ông đã tham gia hướng dẫn cho khoảng 200 hộ áp dụng mô hình tận dụng rác hữu cơ kết hợp nuôi trùn quế trong chăn nuôi và trồng trọt.

“Tôi có một tâm huyết là giúp nông dân hiểu về sản xuất gắn với bảo vệ môi trường, tận dụng rác hữu cơ làm phân bón, từ đó giảm dần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, hướng tới canh tác an toàn, bền vững”, ông Nhuần chia sẻ.

Mô hình này cho thấy khi nông dân chủ động được đầu vào, bài toán chi phí và thu nhập có thể được giải quyết theo hướng bền vững hơn. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đang chuyển dần sang mô hình xanh, tuần hoàn, giảm phụ thuộc vào vật tư bên ngoài.