Hươu sao “hợp đất” mở ra sinh kế mới cho người dân vùng cao

Dễ nuôi, thức ăn sẵn

Tại thôn Trại Phung, xã Bảo Ái, tỉnh Lào Cai mô hình nuôi hươu sao của anh La Công Đức đang mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho nhiều hộ dân vùng cao. Bắt đầu từ tháng 10/2025, sau khi tìm hiểu thông tin trên mạng và học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương có nghề nuôi hươu phát triển, anh Đức quyết định đầu tư mua hươu giống từ tỉnh Hà Tĩnh về nuôi thử nghiệm.

Ban đầu, việc lựa chọn vật nuôi mới khiến anh không ít lần băn khoăn vì đây chưa phải là mô hình phổ biến tại địa phương. Tuy nhiên, sau một thời gian chăm sóc và theo dõi, anh nhận thấy hươu sao là vật nuôi phù hợp với điều kiện vùng núi và có khả năng mang lại nguồn thu ổn định.

Anh Đức chia sẻ, hươu sao là loài vật khá hiền, dễ thích nghi với môi trường sống và ít gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân xung quanh. Không giống như nhiều vật nuôi khác như lợn hay gà thường phát sinh mùi hôi khi nuôi gần khu dân cư, hươu gần như không có mùi khó chịu. Nhờ vậy, người dân có thể nuôi ngay tại khu vực gần nhà mà không ảnh hưởng đến môi trường sống hay đời sống sinh hoạt của gia đình.

Bên cạnh đó, nguồn thức ăn của hươu rất phong phú và dễ kiếm. Hươu có thể ăn nhiều loại thức ăn tự nhiên như: cỏ voi, cây ngô, thân và lá chuối những loại cây này có sẵn tại địa phương. So với một số vật nuôi khác, việc chuẩn bị thức ăn cho hươu không đòi hỏi quá nhiều công sức hay kỹ thuật phức tạp. Đây là lợi thế lớn đối với các hộ dân miền núi, nơi nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào nhưng điều kiện sản xuất còn hạn chế.

Theo anh Đức, lượng thức ăn của hươu cũng không nhiều. Với lượng thức ăn dùng để nuôi một con trâu hoặc bò lớn, người chăn nuôi có thể nuôi được khoảng 30 con hươu. Trong những ngày mưa không thể ra đồng cắt cỏ, chỉ cần một thân cây chuối cũng đủ thức ăn cho đàn hươu của anh trong một ngày. Nhờ vậy, chi phí chăn nuôi được giảm đáng kể, đồng thời người nuôi cũng tiết kiệm được nhiều công chăm sóc.

Thu nhập cao từ nhung hươu và con giống

Anh Đức cho biết, ban đầu đàn hươu của gia đình có 5 con, có 3 con hươu đực và 2 con hươu cái. Trong đó, 3 con hươu đực từ 3-5 tuổi được mua với giá khoảng 30 triệu đồng mỗi con để khai thác nhung ngay, còn 2 con hươu cái khoảng 15 tháng tuổi, giá khoảng 20 triệu đồng mỗi con. Sau khi đưa về nuôi và chăm sóc khoảng ba tháng, một con hươu đực trong đàn đã bắt đầu cho nhung. Đây là sản phẩm có giá trị kinh tế cao và được thị trường ưa chuộng. Trung bình mỗi năm, mỗi con hươu đực có thể cho nhung hai lần. Lứa nhung đầu tiên của con hươu này đạt khoảng 6,3 lạng và được bán với giá hơn 11 triệu đồng.

Theo tính toán của anh Đức, mỗi con hươu đực có thể mang lại thu nhập trung bình khoảng 20-22 triệu đồng mỗi năm từ việc bán nhung. Tùy theo thể trạng từng con, lượng nhung thu được mỗi lần có thể đạt từ 5 đến 8 lạng, thậm chí có những con cho trên 1 kg nhung. Đây là mức thu nhập khá cao so với nhiều mô hình chăn nuôi truyền thống.

Sau đó, anh tiếp tục đầu tư mua thêm hươu giống để mở rộng quy mô chăn nuôi. Đến nay, đàn hươu của gia đình anh Đức đã phát triển lên 9 con, gồm 5 con hươu cái sinh sản và 4 con hươu đực chuyên lấy nhung. Trong số các con hươu đực, hiện có 2 con vừa được cắt nhung, còn 2 con đang trong giai đoạn phát triển nhung khoảng 20 ngày và dự kiến sau 30–35 ngày nữa sẽ tiếp tục được lấy nhung.

Không chỉ mang lại nguồn thu từ nhung, hươu cái sinh sản cũng đem lại hiệu quả kinh tế đáng kể. Khi vào Hà Tĩnh mua giống, anh Đức mua hươu cái sinh sản khoảng 7-8 tháng tuổi với giá từ 18-20 triệu đồng mỗi con. Sau khoảng một năm nuôi, giá trị con hươu có thể tăng lên khoảng 22-25 triệu đồng.

Hươu cái có chu kỳ sinh đẻ khoảng 7,5 tháng và mỗi năm có thể sinh hai lứa, mỗi lứa một con. Nhờ vậy, người nuôi có thể bán hươu con để tăng thêm nguồn thu. Theo tính toán, nguồn thu từ hươu con có thể đạt khoảng 20-40 triệu đồng mỗi năm, tương đương với nguồn thu từ nhung hươu đực.

Liên kết sản xuất, mở hướng phát triển bền vững

Trong quá trình chăn nuôi, đàn hươu của gia đình anh Đức đến nay chưa gặp phải dịch bệnh lớn nào. Tuy nhiên, để đảm bảo vật nuôi phát triển tốt, người chăn nuôi cần chú ý giữ vệ sinh chuồng trại sạch sẽ và khô ráo. Thức ăn phải đảm bảo tươi xanh, không bị ẩm mốc hay thối hỏng. Vào mùa đông, đặc biệt là những ngày rét đậm, chuồng trại cần được che chắn cẩn thận để tránh gió lạnh và giữ nền chuồng luôn khô ráo.

Nhận thấy hiệu quả từ mô hình này, tại địa phương đã hình thành tổ hợp tác nuôi hươu nhằm liên kết sản xuất và phát triển kinh tế. Ban đầu, tổ hợp tác có bốn thành viên cùng tham gia nuôi thử nghiệm. Riêng gia đình anh Đức hiện nuôi 9 con hươu, còn ba thành viên khác mỗi người nuôi 2 con.

Hiện nay, sản phẩm nhung hươu của tổ hợp tác đã có doanh nghiệp đứng ra bao tiêu. Công ty Nhung Hươu Việt tại Hà Tĩnh thu mua nhung với giá khoảng 1,8 triệu đồng mỗi lạng, tương đương khoảng 18 triệu đồng/kg. Bên cạnh đó, các thành viên trong tổ cũng chủ động tìm kiếm thêm thị trường tiêu thụ tại khu vực phía Bắc, nơi giá bán nhung hươu thường cao hơn.

Theo anh Đức, khó khăn lớn nhất khi bắt đầu nuôi hươu là chi phí đầu tư ban đầu khá cao. Mỗi con hươu giống có giá từ 20-30 triệu đồng, tương đương giá một con trâu hoặc bò. Tuy nhiên, bù lại chuồng trại nuôi hươu khá đơn giản, có thể tận dụng các vật liệu sẵn có như: gỗ, tre hoặc vầu. Mỗi con hươu chỉ cần khoảng 4m2 diện tích chuồng nuôi nên không tốn nhiều diện tích đất.

Trong thời gian tới, anh La Công Đức dự định tiếp tục mở rộng quy mô chăn nuôi và phát triển thêm thành viên tham gia tổ hợp tác hươu Việt Bảo Ái. Việc liên kết giữa các hộ chăn nuôi sẽ giúp chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định.

Từ mô hình chăn nuôi ban đầu của một hộ gia đình, nuôi hươu sao đang dần trở thành hướng phát triển kinh tế tiềm năng tại địa phương. Nếu được nhân rộng và tổ chức sản xuất bài bản, mô hình này có thể góp phần tạo sinh kế bền vững, giúp người dân vùng cao nâng cao thu nhập và từng bước phát triển kinh tế.